Yếu tố nguy cơ gây đột quỵ là vấn đề được nhiều người quan tâm vì đây là bệnh lý cấp cứu nguy hiểm, có thể xảy ra đột ngột và để lại di chứng nặng nề nếu không được xử trí kịp thời. Đột quỵ xảy ra khi dòng máu nuôi não bị gián đoạn hoặc mạch máu não bị vỡ, khiến tế bào thần kinh thiếu oxy và dưỡng chất. Chỉ trong vài phút, não bộ đã có thể bị tổn thương không hồi phục. Vì vậy, hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng ngừa đột quỵ có ý nghĩa rất quan trọng.
Yếu tố nguy cơ gây đột quỵ
Yếu tố nguy cơ gây đột quỵ được chia thành các yếu tố không thể thay đổi và các yếu tố có thể kiểm soát. Việc nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ sẽ giúp mỗi người chủ động phòng bệnh hiệu quả hơn.
Các yếu tố không thể kiểm soát
- Tuổi tác: Nguy cơ tăng rõ rệt sau 55 tuổi.
- Giới tính: Nam giới có nguy cơ mắc bệnh cao hơn, nhưng nữ giới thường có tiên lượng nặng hơn ở tuổi cao.
- Tiền sử gia đình: Người có cha mẹ hoặc anh chị em từng bị đột quỵ có nguy cơ cao hơn.
Các yếu tố có thể kiểm soát
Tăng huyết áp
Đây là yếu tố nguy cơ gây đột quỵ hàng đầu. Huyết áp cao kéo dài làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa động mạch và làm tăng nguy cơ vỡ mạch não.
Đái tháo đường
Đường huyết cao gây tổn thương lớp nội mạc mạch máu, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và xơ vữa động mạch.
Rối loạn mỡ máu
Cholesterol LDL tăng cao sẽ lắng đọng trong thành động mạch, tạo thành mảng xơ vữa gây hẹp hoặc tắc mạch máu não.
Bệnh tim mạch
Rung nhĩ, suy tim, bệnh van tim hoặc nhồi máu cơ tim có thể tạo cục máu đông trong tim, sau đó theo dòng máu lên não gây tắc mạch.
Hút thuốc lá
Nicotine và các chất độc trong khói thuốc làm co mạch, tăng huyết áp và thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch.
Lạm dụng rượu bia và chất kích thích
Uống nhiều rượu bia làm tăng yếu tố nguy cơ gây đột quỵ thông qua tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim và tăng nguy cơ xuất huyết não. Các chất kích thích như ma túy tổng hợp còn có thể gây co thắt mạch máu não đột ngột.
Thừa cân, béo phì và ít vận động
Lối sống ít vận động làm tăng nguy cơ béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu – những yếu tố liên quan mật thiết đến đột quỵ.
Đáng chú ý, tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ đang gia tăng một phần do thức khuya, căng thẳng kéo dài, hút thuốc, uống rượu bia và ít vận động.
Cần làm gì khi nghi ngờ đột quỵ?
Khi phát hiện người có dấu hiệu đột quỵ mà chưa rõ nguyên nhân cũng như yếu tố nguy cơ gây đột quỵ, người nhà bệnh nhân cần:
- Gọi cấp cứu 115 ngay.
- Đặt người bệnh nằm nơi thoáng khí, đầu nâng khoảng 30 độ.
- Nới lỏng quần áo để dễ thở.
- Nếu người bệnh nôn, đặt nằm nghiêng để tránh hít sặc.
- Ghi nhớ thời điểm bắt đầu xuất hiện triệu chứng để cung cấp cho nhân viên y tế.
Tuyệt đối không cho người bệnh ăn uống, tự ý dùng thuốc hạ huyết áp, cạo gió, bấm huyệt hoặc chích máu đầu ngón tay vì có thể gây ra những hệ quả không mong muốn.
Cách phòng ngừa đột quỵ não hiệu quả
Khó có thể kiểm soát được hết các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ, tuy nhiên phần lớn các trường hợp đột quỵ não có thể được phòng ngừa nếu duy trì lối sống khoa học và kiểm soát tốt các bệnh lý nền.
Kiểm soát huyết áp
Đo huyết áp định kỳ, dùng thuốc đúng theo hướng dẫn của bác sĩ và duy trì chế độ ăn giảm muối giúp hạn chế nguy cơ tổn thương mạch máu.
Duy trì chế độ ăn lành mạnh
Nên tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các loại hạt. Đồng thời hạn chế thực phẩm nhiều chất béo bão hòa, đồ chiên rán, thức ăn chế biến sẵn và đồ uống có đường.
Tập luyện đều đặn
Dành khoảng 30 phút mỗi ngày để đi bộ, đạp xe, bơi lội hoặc tập các bài vận động phù hợp sẽ giúp cải thiện tuần hoàn máu, kiểm soát cân nặng và bảo vệ hệ tim mạch.
Không hút thuốc, hạn chế rượu bia
Ngừng hút thuốc lá và giảm lượng rượu bia tiêu thụ giúp cải thiện sức khỏe mạch máu, giảm nguy cơ hình thành huyết khối.
Kiểm soát bệnh lý mạn tính
Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh tim cần tái khám định kỳ, tuân thủ điều trị và không tự ý ngừng thuốc.
Khám sức khỏe định kỳ
Việc kiểm tra sức khỏe thường xuyên giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và có kế hoạch điều trị phù hợp trước khi xảy ra biến chứng.
Thăm khám và tầm soát nguy cơ đột quỵ tại Bệnh viện Đa khoa Thiện Hạnh
Nếu bạn có các yếu tố nguy cơ hoặc từng xuất hiện cơn thiếu máu não thoáng qua, hãy chủ động thăm khám sớm.Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại, hỗ trợ phát hiện sớm các bất thường mạch máu não và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng người bệnh.
Việc hiểu rõyếu tố nguy cơ gây đột quỵ, nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và xử trí đúng cách sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ tử vong và tàn phế. Hãy chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân và người thân bằng cách kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ và khám sức khỏe định kỳ.
Xem thêm: Hiểu đúng về “giờ vàng đột quỵ” để giành giật sự sống cho bệnh nhân