Trẻ bị nghẹt mũi, chảy nước mũi, ho kèm sốt hoặc đau họng có thể là dấu hiệu của viêm mũi họng cấp. Bệnh thường diễn biến trong thời gian ngắn nhưng nếu chăm sóc không đúng cách hoặc xuất hiện biến chứng, tình trạng sức khỏe của trẻ có thể bị ảnh hưởng. Cùng tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trịviêm mũi họng cấp ở trẻ qua bài viết dưới đây.
Viêm mũi họng cấp là gì?
Viêm mũi họng cấp là tình trạng viêm nhiễm xảy ra đột ngột tại niêm mạc mũi, họng và thường gặp ở cả trẻ em lẫn người lớn, đặc biệt vào thời điểm giao mùa hoặc khi thời tiết thay đổi.
Bệnh chủ yếu do virus gây ra, phổ biến như rhinovirus, adenovirus, virus cúm, RSV… Một số trường hợp có thể liên quan đến vi khuẩn. Bệnh dễ lây lan thông qua các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc khi tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp.
Phần lớn trường hợp do virus có thể tự cải thiện sau vài ngày nếu được chăm sóc và nghỉ ngơi đúng cách.Tuy nhiên, trẻ vẫn cần được theo dõi cẩn thận vì sức đề kháng và hệ hô hấp của trẻ còn chưa hoàn thiện.
Nếu trẻ sốt cao kéo dài, khó thở, thở nhanh, bỏ bú, li bì hoặc các triệu chứng không thuyên giảm, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được bác sĩ đánh giá và điều trị phù hợp, hạn chế nguy cơ biến chứng.
Triệu chứng viêm mũi họng cấp ở trẻ
Viêm mũi họng cấp ở trẻ thường khởi phát đột ngột và có thể biểu hiện khác nhau tùy theo độ tuổi, mức độ viêm cũng như tác nhân gây bệnh. Một số triệu chứng thường gặp gồm:
- Nghẹt mũi, chảy nước mũi: Trẻ thường bị nghẹt một hoặc cả hai bên mũi, nước mũi ban đầu trong, sau đó có thể đặc hơn. Trẻ nhỏ dễ gặp khó khăn khi bú hoặc ngủ do tắc nghẽn đường thở.
- Đau rát họng, khó nuốt: Trẻ có thể quấy khóc, bỏ bú, biếng ăn hoặc than đau khi nuốt. Với trẻ lớn, trẻ có thể tự mô tả cảm giác đau, rát hoặc vướng ở cổ họng.
- Ho: Ho thường xuất hiện do dịch tiết từ mũi chảy xuống phía sau họng, có thể là ho khan hoặc ho có đờm. Tình trạng ho thường rõ hơn vào ban đêm.
- Sốt: Trẻ có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao tùy nguyên nhân. Sốt thường đi kèm cảm giác mệt mỏi, quấy khóc và ăn uống kém.
- Hắt hơi: Hắt hơi nhiều lần trong ngày là triệu chứng khá phổ biến, đặc biệt trong giai đoạn đầu của bệnh.
- Mệt mỏi, khó chịu: Trẻ có thể ngủ nhiều hơn bình thường, kém vui chơi, dễ cáu gắt hoặc quấy khóc.
- Một số triệu chứng khác: Trẻ có thể bị khàn tiếng, hơi thở có mùi, đau đầu hoặc nổi hạch vùng cổ.
Nguyên nhân gây viêm mũi họng cấp ở trẻ
Tình trạng viêm mũi họng cấp ở trẻ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như:
Vi sinh vật
Phần lớn trường hợp viêm mũi họng cấp ở trẻ có liên quan đến virus như rhinovirus, adenovirus, virus cúm, RSV… Một số trường hợp có thể do vi khuẩn gây ra. Các tác nhân này dễ lây lan qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp.
Thay đổi thời tiết
Thời tiết thay đổi đột ngột, đặc biệt khi nhiệt độ và độ ẩm biến động, có thể khiến niêm mạc mũi họng trở nên nhạy cảm hơn. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để các loại virus, vi khuẩn phát triển và lây lan, làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở trẻ.
Sức đề kháng yếu
Hệ miễn dịch của trẻ, đặc biệt là trẻ nhỏ, chưa phát triển hoàn thiện nên khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh còn hạn chế. Trẻ thiếu ngủ, dinh dưỡng không đầy đủ hoặc vừa mắc bệnh cũng có thể dễ bị viêm mũi họng cấp hơn.
Môi trường sống ô nhiễm
Khói thuốc lá, bụi bẩn, khói xe, hóa chất hoặc không khí ô nhiễm có thể kích thích và làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp. Trẻ thường xuyên tiếp xúc với những yếu tố này có nguy cơ mắc các bệnh lý đường hô hấp, trong đó có viêm mũi họng cấp.
Thói quen vệ sinh răng miệng không tốt
Không vệ sinh răng miệng thường xuyên có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn tích tụ trong khoang miệng và vùng họng. Vì vậy, duy trì thói quen đánh răng, súc miệng phù hợp và vệ sinh mũi họng đúng cách giúp hạn chế sự phát triển của các tác nhân gây bệnh.
Cách điều trị viêm mũi họng cấp ở trẻ
Điều trị viêm mũi họng cấp ở trẻ cần dựa trên nguyên nhân gây bệnh và mức độ triệu chứng. Phần lớn trường hợp do vi rút có thể tự khỏi với chăm sóc phù hợp, trong khi viêm mũi họng do vi khuẩn cần được bác sĩ thăm khám và cân nhắc điều trị đặc hiệu.
Viêm mũi họng cấp do vi rút
Đối với trường hợp do vi rút, điều trị chủ yếu nhằm giảm triệu chứng và hỗ trợ trẻ hồi phục. Cha mẹ nên cho trẻ nghỉ ngơi đầy đủ, uống đủ nước hoặc tăng cữ bú ở trẻ nhỏ, vệ sinh mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý và giữ không khí trong phòng sạch, thoáng.
Nếu trẻ sốt hoặc khó chịu, bác sĩ có thể hướng dẫn sử dụng thuốc hạ sốt phù hợp với độ tuổi và cân nặng. Không tự ý dùng kháng sinh vì thuốc không có tác dụng đối với vi rút và có thể gây ra những tác dụng không mong muốn.
Viêm mũi họng cấp do vi khuẩn
Nếu nghi ngờ viêm mũi họng cấp do vi khuẩn, trẻ cần được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân và mức độ bệnh. Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh phù hợp, với liều lượng và thời gian sử dụng cụ thể.
Cha mẹ cần cho trẻ dùng thuốc đúng hướng dẫn, đủ liều và đủ thời gian, không tự ý ngừng thuốc khi thấy triệu chứng thuyên giảm. Bên cạnh điều trị nguyên nhân, trẻ vẫn cần được nghỉ ngơi, bổ sung đủ nước và vệ sinh mũi họng để hỗ trợ quá trình hồi phục.
Tại khu vực Tây Nguyên,Bệnh viện Thiện Hạnh là địa chỉ được nhiều gia đình lựa chọn khi cần thăm khám và chăm sóc sức khỏe cho trẻ. Với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, hệ thống cơ sở vật chất và trang thiết bị y tế được đầu tư, bệnh viện hướng đến việc thăm khám, chẩn đoán và điều trị an toàn, hiệu quả, giúp cha mẹ yên tâm hơn trong quá trình điều trị và hồi phục của trẻ.
Viêm mũi họng cấp ở trẻ thường có thể cải thiện khi được chăm sóc đúng cách và theo dõi sát các triệu chứng. Cha mẹ nên chú ý giữ vệ sinh mũi họng, đảm bảo trẻ được nghỉ ngơi, bổ sung đủ nước và dinh dưỡng cần thiết. Đồng thời, hạn chế để trẻ tiếp xúc với khói bụi, khói thuốc và các tác nhân có thể làm tình trạng viêm trở nên nghiêm trọng hơn.
Xem thêm:Dấu hiệu rất nhẹ ở trẻ nhỏ có thể là cảnh báo tim bẩm sinh khó phát hiện