Nhiều người tìm hiểu về triệu chứng sắp bị đột quỵ với mong muốn nhận biết sớm để phòng tránh. Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng khi các dấu hiệu bất thường xuất hiện đột ngột, đó thường không còn là giai đoạn “sắp xảy ra” mà là đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) đang thực sự diễn ra, cần được cấp cứu ngay chứ không nên chờ theo dõi thêm. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận biết đúng các dấu hiệu này và biết cách xử trí kịp thời.
Những triệu chứng sắp bị đột quỵ thường gặp
Đột quỵ là một cấp cứu y khoa xảy ra khi mạch máu não bị tắc nghẽn hoặc vỡ, khiến vùng não bị thiếu máu và oxy. Tình trạng này có thể diễn tiến nhanh, gây tổn thương não và để lại di chứng nghiêm trọng nếu không được xử trí kịp thời.
Triệu chứng sắp bị đột quỵ có thể xuất hiện trong vài phút, vài giờ hoặc thậm chí vài ngày trước khi cơn đột quỵ thực sự xảy ra. Một số trường hợp chỉ là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA), nhưng đây được xem là “lời cảnh báo” quan trọng mà không nên bỏ qua.
Các biểu hiện thường gặp gồm:
- Thị lực giảm đột ngột, nhìn mờ một hoặc hai mắt, nhìn đôi.
- Méo miệng, khuôn mặt mất cân đối hoặc khó cười tự nhiên.
- Tê hoặc yếu một bên tay, chân, khó cầm nắm đồ vật.
- Nói ngọng, nói khó, phát âm không rõ hoặc không hiểu lời người khác.
- Chóng mặt, mất thăng bằng, đi loạng choạng.
- Đau đầu dữ dội xuất hiện bất thường, đặc biệt nếu chưa từng gặp trước đó.
- Lú lẫn đột ngột hoặc khó hiểu lời nói.
- Ù tai, cảm giác choáng váng hoặc mất phương hướng.
Những triệu chứng này có thể biến mất sau vài phút nên nhiều người chủ quan. Tuy nhiên, đây có thể là dấu hiệu của cơn thiếu máu não thoáng qua – tình trạng làm tăng đáng kể nguy cơ xảy ra đột quỵ thật sự trong những ngày hoặc tuần tiếp theo.
Nếu bản thân hoặc người xung quanh xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ như trên hãy gọi cấp cứu hoặc nhanh chóng đến cơ sở y tế để được kiểm tra, ngay cả khi triệu chứng đã tự hết. Đây có thể là TIA và cần được đánh giá cấp cứu.
Khi nào cần cấp cứu ngay?
Đột quỵ là cuộc chạy đua với thời gian. Não bộ có thể mất hàng triệu tế bào thần kinh mỗi phút nếu không được tái lập tuần hoàn máu.
Hãy gọi cấp cứu ngay khi người bệnh xuất hiện các dấu hiệu theo nguyên tắc FAST:
- F (Face): Một bên mặt bị xệ hoặc méo khi cười.
- A (Arm): Không thể nâng đồng thời hai tay hoặc một bên tay yếu rõ rệt.
- S (Speech): Nói ngọng, nói khó hoặc không nói được.
- T (Time): Gọi cấp cứu ngay khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào.
Ngoài FAST, người bệnh cũng cần được đưa đến bệnh viện ngay nếu xuất hiện:
- Đau đầu dữ dội kèm nôn ói.
- Co giật hoặc mất ý thức.
- Mất thị lực đột ngột.
- Té ngã do mất thăng bằng.
- Lơ mơ hoặc hôn mê.
Trong thời gian chờ cấp cứu:
- Đặt người bệnh nằm nơi bằng phẳng, đầu nâng nhẹ khoảng 30 độ.
- Nới lỏng quần áo để dễ thở.
- Nếu nôn, đặt nằm nghiêng để tránh sặc.
- Không cho ăn, uống hoặc tự ý dùng thuốc.
- Không áp dụng các mẹo dân gian như cạo gió, chích máu đầu ngón tay.
Việc đưa người bệnh đến bệnh viện trong “thời gian vàng” sẽ giúp tăng khả năng điều trị thành công và giảm đáng kể nguy cơ di chứng.
Ai có nguy cơ xuất hiện triệu chứng sắp bị đột quỵ?
Đột quỵ có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, tuy nhiên một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn.
Các yếu tố nguy cơ bao gồm:
- Tăng huyết áp kéo dài.
- Đái tháo đường.
- Rối loạn mỡ máu.
- Bệnh tim mạch như rung nhĩ, suy tim, bệnh van tim.
- Hút thuốc lá hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc.
- Uống nhiều rượu bia.
- Thừa cân, béo phì.
- Ít vận động.
- Thường xuyên thức khuya, căng thẳng kéo dài.
- Người trên 55 tuổi.
- Có tiền sử gia đình từng bị đột quỵ.
Hiện nay, đột quỵ cũng có thể xảy ra ở người trẻ. Vì vậy, không nên chủ quan nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường dù còn trẻ tuổi.
Làm thế nào để phòng ngừa đột quỵ hiệu quả?
Đột quỵ có thể phòng ngừa bằng cách kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ và xây dựng lối sống lành mạnh.
Một số biện pháp được khuyến nghị để phòng ngừa các triệu chứng sắp bị đột quỵ bao gồm:
- Kiểm soát huyết áp ở mức ổn định.
- Điều trị tốt đái tháo đường và rối loạn mỡ máu.
- Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và chất kích thích.
- Ăn nhiều rau xanh, trái cây, cá và ngũ cốc nguyên hạt.
- Giảm thực phẩm nhiều muối, chất béo bão hòa và đồ ăn chế biến sẵn.
- Duy trì vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày.
- Giữ cân nặng hợp lý.
- Ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng kéo dài.
- Khám sức khỏe và tầm soát nguy cơ đột quỵ định kỳ, đặc biệt ở người có bệnh nền.
Triệu chứng sắp bị đột quỵ đôi khi chỉ xuất hiện thoáng qua nhưng lại là tín hiệu cảnh báo vô cùng quan trọng. Chủ động nhận biết sớm các biểu hiện bất thường, xử trí đúng cách và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ sẽ giúp giảm khả năng xảy ra đột quỵ cũng như hạn chế các biến chứng nghiêm trọng.
Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào, người bệnh nên đếnBệnh viện đa khoa Thiện Hạnh để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời bởi đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại.
Xem thêm: Khám tầm soát nguy cơ đột quỵ tim | Chủ động phòng ngừa trước khi quá muộn!