Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh là tình trạng khá thường gặp, khiến trẻ thường xuyên chảy nước mắt, mắt có ghèn hoặc ẩm ướt dù không khóc. Mặc dù phần lớn trường hợp có thể tự cải thiện, cha mẹ vẫn cần nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường để chăm sóc đúng cách và hạn chế nguy cơ viêm nhiễm. Vậy nguyên nhântắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh là gì và nên xử lý như thế nào?
Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh là gì?
Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh là tình trạng đường dẫn nước mắt từ mắt xuống mũi bị bít tắc, khiến nước mắt không thể thoát xuống bình thường. Đây là vấn đề khá thường gặp ở trẻ nhỏ, chủ yếu do van Hasner ở cuối ống lệ mũi chưa mở hoàn toàn sau khi trẻ chào đời.
Khi đó, nước mắt có thể bị ứ lại trên bề mặt mắt, khiến trẻ thường xuyên chảy nước mắt, mắt ướt ngay cả khi không khóc. Một số trường hợp còn xuất hiện ghèn hoặc dịch tiết ở khóe mắt, đặc biệt sau khi trẻ ngủ dậy.
Nếu tình trạng ứ đọng kéo dài, vi khuẩn có thể phát triển và làm tăng nguy cơ viêm túi lệ, khiến vùng khóe mắt gần sống mũi sưng đỏ và tiết nhiều dịch.
Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh thường xuất hiện ở một bên mắt nhưng cũng có thể xảy ra ở cả hai bên. Phần lớn trường hợp có thể tự cải thiện trong những tháng đầu đời khi hệ thống dẫn lưu nước mắt hoàn thiện dần.
Dấu hiệu tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh
Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh có thể nhận biết thông qua một số biểu hiện khá đặc trưng. Cha mẹ nên chú ý nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Chảy nước mắt liên tục: Mắt trẻ thường xuyên ướt hoặc nước mắt tự chảy dù trẻ không khóc, đặc biệt khi ở nơi có gió hoặc thời tiết lạnh.
- Mắt có nhiều ghèn: Trẻ có thể xuất hiện ghèn màu trắng, vàng hoặc xanh ở khóe mắt, nhất là sau khi ngủ dậy. Ghèn có thể tái phát nhiều lần trong ngày.
- Mắt thường xuyên ẩm ướt: Một hoặc cả hai mắt của trẻ luôn trong trạng thái long lanh, ướt do nước mắt không được dẫn lưu xuống mũi bình thường.
- Đỏ hoặc kích ứng quanh mắt: Vùng da quanh mắt có thể bị đỏ, rát do tiếp xúc thường xuyên với nước mắt và dịch tiết.
- Sưng vùng khóe mắt: Trong trường hợp có viêm túi lệ kèm theo, vùng khóe mắt gần sống mũi có thể sưng, đỏ và đau.
- Dịch tiết tăng nhiều: Nếu xuất hiện nhiễm trùng, mắt trẻ có thể tiết nhiều dịch đặc, mí mắt dính lại sau khi ngủ.
Nếu trẻ chảy nước mắt kéo dài, mắt đỏ, sưng đau, có nhiều ghèn hoặc kèm sốt, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.
Nguyên nhân tình trạng tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh
Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến là tình trạng bẩm sinh do hệ thống dẫn lưu nước mắt chưa hoàn thiện.
Bên cạnh đó, một số bất thường về cấu trúc, nhiễm trùng hoặc các bệnh lý liên quan cũng có thể làm cản trở dòng chảy của nước mắt. Cụ thể như sau:
Tắc tuyến lệ đạo bẩm sinh
Đây là nguyên nhân thường gặp ở trẻ sơ sinh, xảy ra khi màng ngăn ở cuối ống lệ mũi không tự mở sau khi trẻ chào đời. Nước mắt vì thế không thể dẫn lưu xuống mũi bình thường, dẫn đến tình trạng chảy nước mắt, ứ đọng dịch và xuất hiện ghèn ở mắt.
Cấu trúc bất thường
Một số trẻ có hệ thống lệ đạo phát triển không bình thường hoặc ống lệ mũi có kích thước, hình dạng bất thường. Những thay đổi này có thể khiến đường dẫn nước mắt bị hẹp hoặc tắc nghẽn, làm nước mắt khó thoát và dễ ứ đọng.
Nhiễm trùng
Nhiễm trùng tại mắt, mũi hoặc vùng túi lệ có thể gây viêm và phù nề các mô xung quanh, từ đó làm hẹp đường dẫn nước mắt. Tình trạng viêm kéo dài cũng có thể khiến nguy cơ tắc nghẽn lệ đạo tăng lên.
Hội chứng Down, chấn thương
Trẻ mắc một số bất thường bẩm sinh như hội chứng Down có thể có cấu trúc vùng mặt và hệ thống lệ đạo khác biệt, làm tăng nguy cơ tắc tuyến lệ. Ngoài ra, chấn thương ở vùng mắt, mũi cũng có thể gây tổn thương hoặc biến dạng đường dẫn nước mắt.
Không có điểm lệ hoặc hẹp điểm lệ
Điểm lệ là những lỗ nhỏ nằm ở bờ mi, có nhiệm vụ tiếp nhận nước mắt vào hệ thống lệ đạo. Nếu trẻ không có điểm lệ, điểm lệ quá nhỏ hoặc bị hẹp, nước mắt sẽ khó đi vào đường dẫn lưu, gây chảy nước mắt và ứ đọng tại mắt.
Khối u
Mặc dù hiếm gặp ở trẻ sơ sinh, khối u hoặc các tổn thương bất thường ở vùng mắt, mũi có thể chèn ép đường lệ đạo và cản trở quá trình thoát nước mắt. Trường hợp này cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám để xác định chính xác nguyên nhân và hướng điều trị.
Xử lý tình trạng tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh
Khi trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ, việc xử lý cần dựa trên mức độ tắc nghẽn, triệu chứng đi kèm và nguyên nhân cụ thể. Dưới đây là một số phương pháp giảm tình trạng tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh mà cha mẹ có thể tham khảo.
Massage tuyến lệ
Massage nhẹ nhàng vùng túi lệ có thể hỗ trợ đẩy nước mắt và dịch ứ đọng qua đường lệ, đồng thời giúp thúc đẩy quá trình thông tắc tự nhiên. Cha mẹ nên thực hiện đúng kỹ thuật và tần suất theo hướng dẫn của bác sĩ, tránh dùng lực quá mạnh gây tổn thương vùng mắt và da của trẻ.
Vệ sinh mắt
Cha mẹ nên giữ vùng mắt của trẻ sạch sẽ, đặc biệt khi có nhiều ghèn hoặc dịch tiết. Có thể sử dụng gạc sạch thấm dung dịch nước muối sinh lý theo hướng dẫn để nhẹ nhàng lau mắt. Mỗi lần lau nên sử dụng gạc riêng và thao tác nhẹ nhàng, hạn chế đưa tay hoặc vật dụng không sạch tiếp xúc với mắt trẻ.
Dùng thuốc nhỏ mắt
Nếu trẻ có dấu hiệu viêm hoặc nhiễm trùng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc nhỏ mắt phù hợp, chẳng hạn thuốc kháng sinh trong một số trường hợp cần thiết. Cha mẹ không nên tự ý mua và sử dụng thuốc nhỏ mắt cho trẻ, bởi việc dùng thuốc không đúng loại hoặc không đúng liều có thể gây kích ứng và ảnh hưởng đến mắt.
Can thiệp y tế
Nếu tắc tuyến lệ kéo dài, tái phát hoặc không đáp ứng với các biện pháp chăm sóc thông thường, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp can thiệp như thông lệ đạo. Tùy từng trường hợp, trẻ có thể cần thực hiện thêm các kỹ thuật chuyên khoa khác để khôi phục khả năng dẫn lưu nước mắt.
Bệnh viện Thiện Hạnh với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, hệ thống trang thiết bị y tế hiện đại và quy trình thăm khám chuyên nghiệp giúp kiểm tra tình trạng mắt và đường lệ của trẻ, từ đó tư vấn phương pháp chăm sóc hoặc điều trị phù hợp, để cha mẹ yên tâm hơn trong quá trình chăm sóc sức khỏe cho bé.
Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh thường có thể cải thiện theo thời gian nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, cha mẹ không nên chủ quan khi trẻ chảy nước mắt kéo dài, mắt nhiều ghèn, sưng đỏ hoặc xuất hiện dịch bất thường. Chủ động đưa trẻ đi thăm khám giúp xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp, bảo vệ sức khỏe đôi mắt của trẻ.
Xem thêm:Dấu hiệu rất nhẹ ở trẻ nhỏ có thể là cảnh báo tim bẩm sinh khó phát hiện