Với sự tiến bộ của y học hiện đại, việc điều trị sỏi tiết niệu ngày nay đã trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều nhờ các phương pháp can thiệp ít xâm lấn. Tùy thuộc vào kích thước, độ cứng và vị trí cụ thể của sỏi trong hệ tiết niệu, các bác sĩ sẽ cân nhắc lựa chọn kỹ thuật tối ưu cho từng người bệnh nhằm bảo tồn tối đa chức năng thận.
Sỏi tiết niệu là gì?
Sỏi tiết niệu là hiện tượng các chất khoáng trong nước tiểu bị lắng đọng, kết tinh và hình thành nên các viên sỏi dạng rắn ngay bên trong đường tiết niệu. Đây là một bệnh lý vô cùng phổ biến, trong đó tỷ lệ nam giới mắc bệnh thường cao hơn nữ giới.
Tùy thuộc vào vị trí sỏi xuất hiện, bệnh sẽ có tên gọi theo vị trí giải phẫu tương ứng. Theo số liệu thống kê tại Việt Nam, bệnh sỏi tiết niệu được chia thành các dạng cụ thể sau:
- Sỏi thận (Chiếm tỷ lệ cao nhất – 40%): Sỏi được hình thành và nằm tại các đài bể thận hoặc nhu mô thận.
- Sỏi niệu quản (Chiếm 28,3%): Là những viên sỏi di chuyển từ thận rơi xuống ống dẫn nước tiểu từ thận vào bàng quang. Do lòng niệu quản hẹp nên sỏi tại đây rất dễ gây ứ nước và đau quặn.
- Sỏi bàng quang (Chiếm 28,3%): Sỏi nằm tại bàng quang (bọng đái), thường rớt xuống từ thận hoặc do nước tiểu bị ứ đọng lâu ngày kết tinh thành.
- Sỏi niệu đạo (Chiếm 5,4%): Sỏi bị kẹt lại ở ống dẫn nước tiểu từ bàng quang ra ngoài cơ thể, gây ra hiện tượng bí tiểu cấp tính.
Khi nào sỏi tiết niệu cần phải can thiệp điều trị ngoại khoa?
Không phải tất cả trường hợp mắc sỏi đều phải mổ. Các bác sĩ chuyên khoa tại Bệnh viện Thiện Hạnh sẽ chỉ định can thiệp ngoại khoa khi:
- Việc điều trị nội khoa (dùng thuốc) không mang lại hiệu quả.
- Kích thước viên sỏi quá lớn (thường là > 10mm).
- Sỏi đã gây ra các biến chứng nguy hiểm cho người bệnh như: tắc nghẽn đường tiểu, nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc suy giảm chức năng thận (suy thận).
Các phương pháp điều trị sỏi tiết niệu tại Bệnh viện Thiện Hạnh
Tùy thuộc vào kết quả chẩn đoán về vị trí, kích thước, số lượng cũng như độ cứng của viên sỏi, các bác sĩ khoa Ngoại Tổng hợp – Bệnh viện Thiện Hạnh sẽ chỉ định một trong các giải pháp can thiệp dưới đây:
Tán sỏi ngoài cơ thể
Phương pháp này sử dụng sóng xung kích hội tụ tập trung vào viên sỏi để phá vỡ cấu trúc củasỏi tiết niệu thành những mảnh vụn nhỏ, sau đó các vụn sỏi này sẽ tự đào thải ra ngoài cơ thể theo đường nước tiểu.
Phương pháp này không áp dụng đại trà cho mọi loại sỏi mà thường được chỉ định cho các trường hợp:
- Người bệnh mắc sỏi thận hoặc sỏi niệu quản (đặc biệt tối ưu cho sỏi niệu quản đoạn lưng và sỏi thận).
- Kích thước viên sỏi nhỏ hơn 2cm.
| Ưu điểm | Hạn chế |
| Phù hợp với người có thể trạng yếu, người lớn tuổi, trẻ em | Hạn chế với người béo phì (khoảng cách từ da đến vị trí viên sỏi vượt quá 10cm) |
| Ít xâm lấn, tỷ lệ xảy ra biến chứng rất thấp | Không phù hợp cho sỏi đám Khó đào thải ở vị trí đài dưới của thận |
| Thực hiện nhanh chóng, tiên lượng được trước tiến trình | Cần thực hiện nhiều hơn 1 lần tán sỏi, mất nhiều thời gian cho cả quá trình |
| Tiết kiệm chi phí so với các phương pháp can thiệp ngoại khoa khác |
Nội soi ngược dòng tán sỏi
Với kỹ thuật này, bác sĩ sẽ đưa ống soi đi từ đường tự nhiên của cơ thể: bắt đầu từ niệu đạo, đi qua bàng quang rồi tiến lên niệu quản hoặc thận để tiếp cận trực tiếp viên sỏi. Sau đó, sử dụng laser để phá vỡ cấu trúc sỏi, kết hợp bơm rửa và dùng dụng cụ chuyên dụng gắp toàn bộ vụn sỏi ra ngoài.
Tại Bệnh viện Thiện Hạnh, tùy thuộc vào vị trí của viên sỏi, phương pháp này sẽ được thực hiện bằng ống soi cứng hoặc ống soi mềm.
Nội soi ngược dòng bằng ống soi cứng
Bác sĩ thường ưu tiên chỉ định kỹ thuật này cho các trường hợp:
- Viên sỏi có kích thước nhỏ hơn 20mm.
- Sỏi nằm ở vị trí niệu đạo, bàng quang hoặc niệu quản đoạn 1/3 dưới và 1/3 giữa (đoạn chậu).
- Sử dụng để phối hợp bơm rửa, hút sạch các mảnh sỏi vụn còn sót lại sau khi bệnh nhân thực hiện tán sỏi ngoài cơ thể.
| Ưu điểm | Hạn chế |
| Hiệu quả vượt trội, loại bỏ đến 90% lượng sỏi ngay trong 1 lần thực hiện | Không áp dụng cho sỏi kích thước lớn hơn 20mm hoặc các trường hợp thận đã bị ứ nước mức độ nặng |
| Ít gây đau, giảm tối đa tình trạng chảy máu, dễ dàng chăm sóc hậu phẫu | Không thể thực hiện nếu người bệnh bị hẹp niệu đạo hoặc hẹp niệu quản |
| Tối ưu thời gian và chi phí | Chống chỉ định khi bệnh nhân đang có tình trạng nhiễm trùng niệu chưa được kiểm soát |
Nội soi ngược dòng bằng ống soi mềm
Nhờ sự linh hoạt tuyệt đối, ống soi mềm được chỉ định cho các ca bệnh phức tạp ở vị trí cao hơn:
- Sỏi đài bể thận hoặc sỏi niệu quản đoạn cao có kích thước <= 2cm (bất kể là sỏi đơn thuần, phối hợp hay nhiều viên sỏi cùng lúc).
- Trường hợp sỏi thận bị sót hoặc tái phát sau phẫu thuật trước đó.
- Xử lý sỏi niệu quản đoạn trên bị di chuyển ngược vào trong thận trong quá trình tán sỏi bằng ống cứng hoặc ống bán cứng.
- Phối hợp hỗ trợ trong kỹ thuật tán sỏi thận qua da (PCNL) ở các vị trí khó tiếp cận, hoặc kết hợp trong phẫu thuật mở bể thận để lấy sạch hoàn toàn những mảnh sỏi cuối cùng.
| Ưu điểm | Hạn chế |
| Thời gian hồi phục nhanh, bệnh nhân có thể xuất viện sau 2 ngày | Chi phí điều trị khá cao |
| Ít xâm lấn, ít gây đau | |
| Tiếp cận được các vị trí sỏi khó trong niệu quản và thận |
Tán sỏi thận qua da đường hầm nhỏ(mini PCNL)
Nếu như trước đây, những viên sỏi thận có kích thước lớn bắt buộc phải can thiệp bằng một đường mổ dài ở hông lưng gây đau đớn và mất nhiều thời gian hồi phục, thì hiện nay kỹ thuật Tán sỏi thận qua da đường hầm nhỏ tại Bệnh viện Thiện Hạnh đã thay thế hoàn toàn phương pháp mổ mở truyền thống này.
Tán sỏi thận qua da thường được các bác sĩ chỉ định cho các trường hợp sỏi ở vị trí cao và có độ phức tạp:
- Sỏi thận kích thước lớn > 2cm hoặc sỏi nằm sâu ở các đài thận.
- Trường hợp bị sỏi san hô thận (viên sỏi lớn, phân nhánh chiếm hết các đài bể thận).
- Bệnh nhân bị sỏi thận tái phát hoặc xuất hiện sỏi trên nền vết mổ cũ.
- Người mắc sỏi thận đi kèm với các dị dạng bẩm sinh của hệ tiết niệu.
| Ưu điểm | Hạn chế |
| Phẫu thuật nhẹ nhàng, thời gian nằm viện ngắn, không để lại sẹo mổ dài | Đòi hỏi bác sĩ thực hiện phải có nhiều kinh nghiệm, được đào tạo bài bản |
| Giảm tối đa nguy cơ nhiễm trùng | Có nguy cơ nhiễm trùng, chảy máy hoặc tổn thương tạng lân cận (tỷ lệ khoảng 5%) |
| Mức độ tổn hại đến chức năng thận thấp chỉ <1% (trong khi mổ mở có thể gây mất >30% chức năng thận) | Chi phí điều trị khá cao |
Phẫu thuật nội soi phúc mạc lấy sỏi
Đây là phương pháp can thiệp xâm lấn tối thiểu tương đối an toàn và rất phổ biến. Ba cổng trocar nhỏ sẽ được đặt ở vùng hông lưng, tạo một khoảng trống phía sau phúc mạc để các bác sĩ tiếp cận trực tiếp và thực hiện thao tác lấy sỏi ra ngoài.
Kỹ thuật này thường được chỉ định cho những trường hợp sau:
- Sỏi niệu quản 1/3 trên đi kèm tình trạng thận ứ nước nặng.
- Sỏi bể thận đơn thuần hoặc sỏi san hô thận.
- Sỏi thận kèm theo nhiễm trùng đường niệu nặng, khó kiểm soát.
- Sỏi bể thận kèm dị dạng bẩm sinh (hẹp khúc nối bể thận – niệu quản, niệu quản nằm sau tĩnh mạch chủ dưới) cần kết hợp phẫu thuật tạo hình lại đường niệu.
- Sỏi có kích thước quá lớn, vượt quá chỉ định của phương pháp tán sỏi ngoài cơ thể hoặc tán sỏi nội soi.
| Ưu điểm | Nhược điểm |
| Vết mổ nhỏ, hạn chế đau và nhanh lành thương | Không thể áp dụng nếu sỏi nằm sâu bên trong các đài thận, đặc biệt là vùng cực dưới thận |
| Dễ thực hiện, ít xảy ra tai biến hay biến chứng hậu phẫu | Gặp nhiều trở ngại đối với các trường hợp sỏi thận hoặc sỏi niệu quản đã từng mổ cũ, bị tái phát nhiều lần |
| Chi phí điều trị hợp lý |
Phẫu thuật mổ hở lấy sỏi tiết niệu
Dù các phương pháp can thiệp ít xâm lấn luôn được ưu tiên vì khả năng hạn chế đau, nhưng không thể phủ nhận vai trò cực kỳ quan trọng của kỹ thuật mổ hở. Đây được xem là giải pháp cuối cùng, mà các bác sĩ chỉ định để giải quyết những trường hợp sỏi có độ phức tạp cao, nguy hiểm hoặc khi các phương pháp tán sỏi công nghệ cao không thể đáp ứng được, cụ thể:
- Sỏi san hô phức tạp, sỏi gồm nhiều viên nằm ở nhiều vị trí khác nhau đi kèm hội chứng hẹp khúc nối bể thận – niệu quản.
- Sỏi thận xuất hiện đồng thời với các dị dạng bẩm sinh phức tạp của đường tiết niệu.
- Sỏi thận đã gây ra các biến chứng nghiêm trọng tại chỗ như: nhiễm trùng nặng, áp-xe thận, hoặc sỏi nằm trên thận lý nền.
- Sỏi thận bị tái phát nhiều lần nhưng người bệnh lại có chống chỉ định, không thể thực hiện tán sỏi thận qua da (PCNL).
- Được chỉ định để xử lý khẩn cấp sau khi xảy ra các tai biến không mong muốn từ các phương pháp can thiệp khác.
| Ưu điểm | Nhược điểm |
| Khả năng tiếp cận trực tiếp giúp xử lý tốt những ca sỏi cực kỳ phức tạp | Xâm lấn nhiều, thời gian phục hồi lâu |
| Có hiệu quả cao đối với những bệnh nhân sỏi thận đi kèm tình trạng nhiễm trùng thận nặng, giảm nguy cơ nhiễm trùng tái phát | Tăng nguy cơ chảy máu nhiều, rủi ro nhiễm trùng vết mổ hoặc tổn thương mô lân cận |
| Có thể kết hợp phẫu thuật sửa chữa các dị dạng niệu quản (như hẹp đoạn nối bể thận – niệu quản) cùng một lúc |
Tại sao nên khám và điều trị sỏi tiết niệu tại Bệnh viện Thiện Hạnh?
Đối với bệnh lý sỏi tiết niệu, việc lựa chọn đúng cơ sở y tế ngay từ đầu quyết định rất lớn đến hiệu quả sạch sỏi và khả năng bảo tồn chức năng thận. Bệnh viện Thiện Hạnh thiết lập “tiêu chuẩn vàng” trong điều trị sỏi với 3 yếu tố cốt lõi:
- Đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm: Trực tiếp thăm khám, hội chẩn và điều trị bởi các bác sĩ có trình độ chuyên môn cao, thâm niên lâu năm trong nghề. Từ đó, đưa ra giải pháp can thiệp an toàn và phù hợp cho từng thể trạng.
- Đa dạng phương pháp điều trị: Áp dụng 5 phương pháp điều trị sỏi, giúp tối ưu hiệu quả điều trị cho mọi cấp độ bệnh lý, từ sỏi nhỏ đơn giản đến sỏi lớn phức tạp.
- Công nghệ điều trị hiện đại: Bệnh viện đầu tư hệ thống trang thiết bị tiên tiến, hỗ trợ các bác sĩ trong việc chẩn đoán và điều trị hiệu quả.
Kết luận
Sỏi tiết niệu là bệnh lý phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và điều trị nếu được phát hiện sớm. Với sự phát triển vượt bậc của y học hiện đại, việc điều trị sỏi ngày nay đã trở nên nhẹ nhàng, an toàn và ít đau đớn hơn rất nhiều nhờ các phương pháp can thiệp ít xâm lấn.
Là đơn vị luôn tiên phong trong việc tiếp quản và ứng dụng công nghệ y khoa hiện đại tại khu vực, Bệnh viện Thiện Hạnh tự hào là địa điểm đáng tin cậy, giúp bạn giải quyết những nỗi lo về sỏi bằng phương pháp tối ưu.