Ung thư phổi là một trong những căn bệnh ung thư có tỷ lệ tử vong cao, vì bệnh phần lớn chỉ được phát hiện ở giai đoạn muộn do những triệu chứng của bệnh rất mơ hồ và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh đường hô hấp thông thường. Việc nhận biết các dấu hiệu thay đổi dù là rất nhỏ của cơ thể cũng chính là cơ hội để điều trị hiệu quả.
Tổng quan về bệnh ung thư phổi
Bệnh ung thư phổi xuất phát từ các tế bào ở hệ thống đường thở bao gồm phế quản, tiểu phế quản hoặc chính từ nhu mô phổi. Theo số liệu thống kê từ GLOBOCAN, ung thư phổi đang là một vấn đề sức khỏe lớn đối với cộng đồng bởi những con số báo động.
Mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 24.500 ca mắc mới, đứng thứ 3 trong tổng số các loại ung thư thường gặp ở nước ta, chỉ đứng sau ung thư vú và ung thư gan. Trong đó, có khoảng 22.500 ca tử vong mỗi năm. Bệnh lý này xuất hiện ở nam giới nhiều hơn, gấp khoảng 2-3 lần so với nữ giới.
Các loại ung thư phổi
Về mặt lâm sàng, ung thư phổi được chia thành hai nhóm chính với tính chất và tiên lượng hoàn toàn khác biệt:
- Ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC): Đây là nhóm chiếm đa số với khoảng 85-90% ca bệnh. Nhóm này tiến triển tương đối chậm hơn và bao gồm các thể bệnh như: ung thư biểu mô tuyến (Adenocarcinoma), ung thư biểu mô tế bào vảy (Squamous cell carcinoma) và ung thư biểu mô tế bào lớn (Large cell carcinoma).
- Ung thư phổi tế bào nhỏ (SCLC): Chỉ chiếm khoảng 10-15% số trường hợp còn lại nhưng đây lại là thể bệnh cực kỳ nguy hiểm với tốc độ phát triển ác tính rất nhanh, có khả năng di căn xa từ sớm và có tiên lượng xấu hơn nhiều so với nhóm còn lại.
Nguyên nhân gây ung thư phổi
Không chỉ những người hút thuốc thường xuyên mới có nguy cơ mắc ung thư phổi, căn bệnh này có những “thủ phạm” giấu mặt mà đôi khi chúng ta vẫn vô tình tiếp xúc mỗi ngày mà không hề hay biết.
Thuốc lá
Trong các nguyên nhân gây ung thư phổi, thuốc lá được xác định là yếu tố nguy cơ hàng đầu, chiếm tới 80-90% tổng số ca mắc ung thư phổi hiện nay. Với những người thường xuyên hút thuốc lá và đã hút thuốc lá trong một thời gian dài, nguy cơ mắc ung thư phổi có thể cao gấp 15-30 lần so với người không hút.
Ngoài ra, với những người không hút thuốc nhưng thường xuyên hít phải khói thuốc từ những người xung quanh thì nguy cơ mắc ung thư phổi cũng tăng lên 20-30%.
Ô nhiễm môi trường sống
Ô nhiễm môi trường được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào tác nhân gây ung thư nhóm I. Việc sinh sống và làm việc trong môi trường ô nhiễm với nhiều bụi mịn, khói bụi công nghiệp, khí thải động cơ… sẽ tạo cơ hội cho các hạt độc chất siêu nhỏ này đi vào phế nang. Quá trình tích tụ này sẽ âm thầm làm tổn thương cấu trúc tế bào, dẫn đến sự biến đổi của các tế bào khỏe mạnh thành ác tính.
Tiếp xúc với chất độc
Những người làm việc trong các ngành công nghiệp nặng, khai khoáng hoặc xây dựng thường xuyên phải tiếp xúc với các hóa chất sau sẽ có nguy cơ mắc bệnh vượt trội:
- Amiăng (Asbestos): Tác nhân cực độc làm tăng mạnh nguy cơ ung thư phổi và ung thư trung biểu mô màng phổi.
- Khí Radon: Đây là một loại khí phóng xạ tự nhiên sinh ra từ sự phân rã của urani trong đất đá, có thể tích tụ trong các tòa nhà kín khí. Đây là nguyên nhân đứng thứ hai gây ung thư phổi sau thuốc lá.
Yếu tố di truyền và đột biến gen
Nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi sẽ tăng gấp 2 lần nếu có tiền sử gia đình mắc bệnh. Bên cạnh đó, một số đột biến gen thúc đẩy hình thành bệnh như: EGFR, ALK, ROS1, KRAS… Các đột biến này rất thường gặp ở phụ nữ, người Châu Á và những người chưa từng hút thuốc lá.
Triệu chứng ung thư phổi
Một trong những lý do khiến tỷ lệ tử vong của ung thư phổi luôn ở mức rất cao là bệnh tiến triển rất âm thầm và gần như không có dấu hiệu gì đặc biệt trong giai đoạn đầu. Khi các triệu chứng xuất hiện rõ ràng hơn chính là lúc khối u đã phát triển lớn hoặc thậm chí đã di căn sang cơ quan khác.
Để không bỏ lỡ thời điểm điều trị hiệu quả, bạn cần lưu ý các dấu hiệu cảnh báo theo từng giai đoạn dưới đây.
Giai đoạn đầu khi bệnh khởi phát
Có khoảng 25-30% bệnh nhân ung thư phổi hoàn toàn không có triệu chứng gì biểu hiện ra ngoài ở giai đoạn đầu. Một số khác có biểu hiện nhưng thường bị nhầm với bệnh lý đường hô hấp thông thường do tính chất tổn thương ban đầu còn nhẹ và các dấu hiệu lâm sàng không rõ ràng, cụ thể:
- Ho kéo dài
- Ho khan
- Ho thay đổi tính chất
- Khó thở nhẹ
- Đau ngực âm ỉ
Giai đoạn bệnh tiến triển
Đây là giai đoạn mà các triệu chứng trở nên rõ ràng hơn do khối u đã có sự tăng trưởng nhanh về kích thước và bắt đầu gây ra những tổn thương nghiêm trọng cho phế quản:
- Ho ra máu
- Đau ngực dữ dội
- Khó thở tăng dần
- Khàn tiếng
- Viêm phổi tái diễn
- Sụt cân, chán ăn, mệt mỏi
Giai đoạn muộn
Khi các tế bào ung thư bong ra và theo đường máu hoặc hệ bạch huyết di căn đến các cơ quan khác trong cơ thể, người bệnh sẽ xuất hiện các triệu chứng tại cơ quan đó:
- Di căn não: Gây đau đầu dữ dội, yếu liệt hoặc co giật
- Di căn xương: Các cơn đau xương khớp xuất hiện, có thể dẫn đến tình trạng gãy xương bệnh lý
- Di căn gan: Đau tức vùng hạ sườn phải, chướng bụng, chán ăn, vàng da hoặc vàng mắt
- Di căn tuyến thượng thận: Hầu như không có triệu chứng rõ rệt, chỉ được phát hiện qua việc thăm khám
Các phương pháp phòng ngừa và chẩn đoán ung thư phổi
Ung thư phổi là căn bệnh có diễn tiến nhanh và âm thầm nên thường chỉ được phát hiện ở giai đoạn muộn, khi việc điều trị trở nên rất khó khăn và tốn kém. Việc chủ động phòng ngừa ung thư phổi chính là giải pháp tối ưu để bảo vệ sức khỏe hệ hô hấp của chính bạn và gia đình.
Từ bỏ thuốc lá và tránh khói thuốc thụ động
Việc bỏ thuốc lá không bao giờ là muộn, theo các nghiên cứu, sau 10 năm kiên trì từ bỏ thuốc lá, nguy cơ mắc ung thư phổi có thể giảm mạnh và tiếp tục giảm theo thời gian. Đối với những người thường xuyên tiếp xúc với môi trường khói thuốc, hãy khuyến khích người thân cai thuốc, hạn chế đến các khu vực cho phép hút thuốc và chủ động xây dựng không gian sống, làm việc không khói thuốc.
Hạn chế tiếp xúc với các yếu tố môi trường độc hại
Nếu bạn thường xuyên làm việc trong môi trường ô nhiễm không khí, thường xuyên tiếp xúc với Amiăng, Radon… việc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình bảo hộ lao động sẽ giúp bạn tránh nguy cơ hít phải các độc chất gây hại cho tế bào phổi. Chủ động đeo khẩu trang đạt chuẩn lọc bụi mịn khi ra đường để giảm thiểu tác hại từ khói bụi và khí thải giao thông.
Duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh
Một chế độ ăn uống khoa học sẽ cung cấp các dưỡng chất thiết yếu để nuôi dưỡng và bảo vệ tế bào. Bạn nên tăng cường bổ sung nhóm thực phẩm giàu vitamin và các chất chống oxy hóa tự nhiên như rau xanh, trái cây tươi, các loại hạt và ngũ cốc nguyên hạt. Những dưỡng chất này giúp tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ cơ thể tự sửa chữa các tổn thương tế bào và ngăn chặn sự khởi phát của các tế bào ác tính.
Tăng cường hoạt động thể chất
Các hoạt động thể chất mang lại lợi ích rất lớn cho hệ hô hấp. Chỉ cần dành 30 phút tập luyện thể thao mỗi ngày có thể giúp kích thích tăng dung tích phổi, thúc đẩy quá trình trao đổi oxy diễn ra hiệu quả hơn từ đó nâng cao sức đề kháng của cơ thể.
Tầm soát nguy cơ ung thư định kỳ
Bên cạnh việc xây dựng chế độ sinh hoạt lành mạnh, việc thực hiện tầm soát nguy cơ ung thư đóng vai trò vô cùng quan trọng, đặc biệt với những đối tượng nguy cơ cao như người từ 50-80 tuổi, có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm. Thông qua các xét nghiệm và phương tiện chẩn đoán hình ảnh, bác sĩ sẽ dễ dàng phát hiện các tổn thương siêu nhỏ, từ đó can thiệp điều trị kịp thời.
Tại sao nên chọn Bệnh viện Thiện Hạnh để tầm soát nguy cơ ung thư phổi
Với thế mạnh về chuyên môn và hệ thống trang thiết bị, Bệnh viện Thiện Hạnh tự hào là địa chỉ y tế hàng đầu trong khu vực, mang đến giải pháp tối ưu để bảo vệ sức khỏe lá phổi của bạn.
Trang thiết bị y tế hiện đại, tối tân
Để đem lại độ chính xác cao trong chẩn đoán, Bệnh viện Thiện Hạnh đầu tư hệ thống trang thiết bị công nghệ cao, nổi bật với siêu máy CT SOMATOM Force hơn 100.000 lát cắt thế hệ mới với công nghệ đột phá, cùng với hệ thống máy xét nghiệm tự động, đồng bộ đạt tiêu chuẩn quốc tế. Qua đó, hỗ trợ bác sĩ nhận diện các vấn đề đang âm thầm tiến triển trong cơ thể.
Ứng dụng các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu
Gói khám tầm soát nguy cơ ung thư phổi tại Bệnh viện Thiện Hạnh được xây dựng với các danh mục khám từ cơ bản đến chuyên sâu để đánh giá toàn diện sức khỏe hệ hô hấp:
- Đo mạch, huyết áp, đo chỉ số BMI
- Thăm khám, khai thác tiền sử bệnh
- Tổng phân tích tế bào máu ngoại vi (bằng máy đếm laser)
- Định lượng Cyfra 21-1 [Máu]
- Chụp cắt lớp vi tính phổi liều thấp tầm soát u (từ >= 256 dãy) [không có thuốc cản quang]
Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm
Quy trình thăm khám tầm soát và điều trị tại Bệnh viện Thiện Hạnh được trực tiếp thực hiện bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa có trình độ chuyên môn cao, được đào tạo bài bản. Việc phối hợp hội chẩn đa chuyên khoa đối với các trường hợp nghi ngờ hoặc phát hiện tổn thương ác tính sẽ giúp tăng độ chính xác trong chẩn đoán và tối ưu hóa hiệu quả lộ trình can thiệp cho người bệnh.
Kết luận
Hiệu quả điều trị ung thư phổi ở giai đoạn đầu rất cao với tỷ lệ sống thêm 5 năm lên đến 95% nhưng con số này sẽ giảm mạnh khi bệnh chuyển sang các giai đoạn sau. Chủ động tầm soát nguy cơ ung thư sớm chính là giải pháp tối ưu giúp phát hiện các tổn thương, từ đó can thiệp kịp thời để kiểm soát bệnh hiệu quả, nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.