Bệnh Rubella là một bệnh truyền nhiễm do virus gây ra, thường biểu hiện bằng sốt nhẹ, phát ban và nổi hạch. Phần lớn trường hợp bệnh diễn biến nhẹ, nhưng Rubella có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu phụ nữ mắc bệnh trong thời kỳ mang thai. Vậy bệnh Rubella lây qua đường nào, có những triệu chứng và biến chứng gì? Cùng tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng ngừabệnh Rubella trong bài viết dưới đây
Bệnh Rubella là gì?
Rubella là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Rubella gây ra, lây chủ yếu qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Bệnh thường biểu hiện bằng sốt nhẹ, phát ban và nổi hạch, đặc biệt là hạch sau tai và vùng chẩm.
Ở trẻ em và người trưởng thành khỏe mạnh, bệnh Rubella thường có diễn biến nhẹ. Tuy nhiên, bệnh có thể đặc biệt nguy hiểm đối với phụ nữ mang thai, nhất là trong 3 tháng đầu thai kỳ. Virus Rubella có khả năng truyền từ mẹ sang thai nhi và gây hội chứng Rubella bẩm sinh, dẫn đến các dị tật như khiếm thính, đục thủy tinh thể, bệnh tim bẩm sinh hoặc ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.
Thời gian ủbệnh Rubella thường khoảng 14–21 ngày. Người bệnh có thể lây virus cho người khác ngay cả khi triệu chứng chưa rõ ràng, vì vậy bệnh dễ lây lan trong cộng đồng.
Bệnh Rubella do virus Rubella gây ra, thuộc nhóm virus RNA và có khả năng lây truyền từ người sang người. Người bệnh là nguồn lây chủ yếu, đặc biệt trong giai đoạn trước và sau khi xuất hiện phát ban.
Nguyên nhân gây bệnh Rubella
Virus Rubella lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp khi người mắc bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc tiết ra các giọt bắn chứa virus. Người khỏe mạnh có thể nhiễm virus khi hít phải các giọt bắn này hoặc tiếp xúc gần với dịch tiết đường hô hấp của người bệnh.
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc Rubella gồm chưa tiêm vắc-xin phòng Rubella, tiếp xúc gần với người bệnh, sống hoặc sinh hoạt trong môi trường đông người và đến những khu vực đang có dịch.
Đường lây bệnh Rubella
Bệnh Rubella lây chủ yếu qua đường hô hấp từ người bệnh sang người lành. Virus Rubella có trong các giọt bắn và dịch tiết đường hô hấp được phát tán khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc tiếp xúc gần. Người khỏe mạnh có thể nhiễm virus khi hít phải các giọt bắn chứa virus.
Rubella có khả năng lây lan tương đối dễ trong gia đình, trường học, nhà trẻ và những nơi tập trung đông người, đặc biệt khi người bệnh chưa được phát hiện và cách ly.
Ngoài lây truyền qua đường hô hấp, virus Rubella còn có thể truyền từ mẹ sang thai nhi qua nhau thai. Đây là con đường lây truyền đặc biệt đáng lưu ý vì nhiễm Rubella trong thai kỳ, nhất là giai đoạn đầu, có thể gây tổn thương cho thai nhi và dẫn đến hội chứng Rubella bẩm sinh.
Người mắc Rubella có thể lây bệnh cho người khác trước khi phát ban và trong những ngày đầu sau khi phát ban, do đó việc nhận biết sớm và hạn chế tiếp xúc với người khác có ý nghĩa quan trọng trong phòng bệnh.
Triệu chứng bệnh Rubella
Triệu chứng bệnh Rubella thường nhẹ và có thể dễ nhầm lẫn với một số bệnh truyền nhiễm khác. Sau thời gian ủ bệnh khoảng 14–21 ngày, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện sau:
- Sốt nhẹ: Thường khoảng 38°C hoặc thấp hơn, có thể kéo dài vài ngày.
- Phát ban: Ban Rubella thường bắt đầu xuất hiện ở mặt và sau tai, sau đó lan nhanh xuống cổ, thân mình, tay và chân. Ban thường có màu hồng hoặc đỏ nhạt, các nốt nhỏ và có thể biến mất sau vài ngày.
- Nổi hạch: Hạch vùng sau tai, vùng chẩm và cổ có thể sưng, đôi khi xuất hiện trước khi phát ban.
- Mệt mỏi, đau đầu: Người bệnh có thể cảm thấy uể oải, khó chịu hoặc đau đầu.
- Đau nhức cơ và khớp: Thường gặp hơn ở thanh thiếu niên và người trưởng thành, đặc biệt là phụ nữ.
- Đau họng, sổ mũi, ho nhẹ: Một số trường hợp có các triệu chứng giống nhiễm trùng đường hô hấp nhẹ.
- Mắt đỏ: Có thể xuất hiện tình trạng đỏ mắt hoặc viêm kết mạc nhẹ.
Ở một số người, đặc biệt là trẻ nhỏ, Rubella có thể không gây triệu chứng rõ ràng nhưng người nhiễm vẫn có khả năng lây virus cho người khác.
Vì vậy, khi trẻ có sốt kèm phát ban, nổi hạch hoặc có tiếp xúc với người mắc Rubella, cha mẹ nên theo dõi sát và đưa trẻ đi khám để được xác định nguyên nhân.
Biến chứng của bệnh Rubella
Rubella thường diễn biến nhẹ và tự khỏi, đặc biệt ở trẻ em. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bệnh vẫn có thể gây biến chứng. Nguy cơ đáng lo ngại nhất là nhiễm Rubella trong thời kỳ mang thai, bởi virus có thể truyền từ mẹ sang thai nhi và gây tổn thương nghiêm trọng.
- Viêm khớp: Viêm khớp là biến chứng có thể gặp, đặc biệt ở thanh thiếu niên và người trưởng thành. Người bệnh có thể bị đau, sưng và cứng các khớp, thường ảnh hưởng đến các khớp nhỏ ở bàn tay, cổ tay, đầu gối hoặc mắt cá chân. Tình trạng này thường mang tính tạm thời.
- Viêm não: Trong trường hợp hiếm gặp, Rubella có thể gây viêm não, với các biểu hiện như đau đầu dữ dội, nôn ói, rối loạn ý thức, co giật hoặc các dấu hiệu thần kinh bất thường. Đây là biến chứng nghiêm trọng cần được cấp cứu và điều trị kịp thời.
- Giảm tiểu cầu: Rubella đôi khi có thể gây giảm tiểu cầu, làm tăng nguy cơ chảy máu. Người bệnh có thể xuất hiện các nốt xuất huyết dưới da, dễ bầm tím hoặc chảy máu bất thường.
- Hội chứng Rubella bẩm sinh: Đây là biến chứng nghiêm trọng nhất khi phụ nữ mang thai mắc Rubella, đặc biệt trong những tháng đầu thai kỳ. Virus có thể truyền qua nhau thai và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi, gây sảy thai, thai chết lưu hoặc hội chứng Rubella bẩm sinh.
Trẻ mắc hội chứng Rubella bẩm sinh có thể gặp các vấn đề như điếc hoặc giảm thính lực, đục thủy tinh thể, bệnh tim bẩm sinh, tổn thương mắt và chậm phát triển. Vì vậy, phòng ngừa Rubella trước khi mang thai có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Biện pháp phòng ngừa bệnh Rubella
Rubella có khả năng lây lan qua đường hô hấp và đặc biệt nguy hiểm đối với phụ nữ mang thai. Vì vậy, chủ động phòng ngừa giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như hạn chế lây truyền trong cộng đồng. Một số biện pháp phòng ngừa Rubella gồm:
- Tiêm vắc-xin phòng Rubella: Tiêm vắc-xin là biện pháp phòng bệnh Rubella hiệu quả. Trẻ em cần được tiêm chủng đầy đủ theo lịch khuyến cáo. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản cũng nên kiểm tra tình trạng miễn dịch và tiêm phòng trước khi mang thai nếu chưa có miễn dịch với Rubella.
- Hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh: Khi có người mắc Rubella trong gia đình hoặc cộng đồng, nên hạn chế tiếp xúc gần, đặc biệt với phụ nữ mang thai. Người bệnh cần nghỉ ngơi tại nhà và hạn chế đến trường học, nơi làm việc hoặc những nơi tập trung đông người trong thời gian có khả năng lây nhiễm.
- Giữ vệ sinh cá nhân: Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho, hắt hơi, không dùng chung đồ dùng cá nhân với người bệnh. Nhà cửa cũng cần được giữ thông thoáng, vệ sinh các bề mặt thường xuyên tiếp xúc.
Khi trẻ hoặc người lớn xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ Rubella như sốt, phát ban, nổi hạch sau tai, mệt mỏi hoặc đau nhức cơ khớp, người bệnh nên được thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng chăm sóc phù hợp. Đặc biệt, phụ nữ mang thai có tiếp xúc với người mắc Rubella cần được tư vấn y tế sớm nhằm đánh giá nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi.
TạiBệnh viện Thiện Hạnh, người bệnh có thể được thăm khám, đánh giá triệu chứng và tư vấn phương pháp chăm sóc phù hợp. Với trẻ em, việc theo dõi tình trạng sốt, phát ban và các biểu hiện bất thường giúp hạn chế nguy cơ biến chứng và lây nhiễm cho người xung quanh.
Mặc dù phần lớn trường hợpbệnh Rubella không diễn biến nghiêm trọng, bệnh vẫn có thể gây ra những ảnh hưởng đáng lo ngại nếu xảy ra trong thai kỳ. Vì vậy, mỗi gia đình nên chủ động trang bị kiến thức về bệnh Rubella, thực hiện tiêm chủng đầy đủ và chú ý các dấu hiệu bất thường như sốt, phát ban, nổi hạch. Phòng bệnh chủ động là cách hiệu quả để bảo vệ sức khỏe cho trẻ em, người lớn và đặc biệt là phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.
Xem thêm:Nuôi dưỡng tĩnh mạch trẻ sinh non bằng đường truyền tĩnh mạch trung tâm