17 Nguyễn Chí Thanh, phường Tân An (TP. Buôn Ma Thuột cũ), tỉnh Đắk Lắk

Dấu hiệu tai biến đột quỵ: Nhận biết sớm để bảo vệ tính mạng

Dấu hiệu tai biến đột quỵ thường xuất hiện rất đột ngột và diễn tiến nhanh chóng. Đây là tình trạng cấp cứu nội khoa nguy hiểm, xảy ra khi dòng máu nuôi não bị gián đoạn hoặc mạch máu não bị vỡ, khiến các tế bào thần kinh nhanh chóng bị tổn thương. Nếu không được phát hiện và điều trị trong thời gian vàng, người bệnh có thể tử vong hoặc phải đối mặt với nhiều di chứng nặng nề như liệt, mất ngôn ngữ hoặc suy giảm nhận thức.

Hiểu rõ các dấu hiệu cảnh báo sẽ giúp người bệnh và người thân chủ động xử trí đúng cách, nâng cao cơ hội phục hồi sau đột quỵ.

Dấu hiệu tai biến đột quỵ thường gặp là gì?

Dấu hiệu tai biến đột quỵ có thể khác nhau ở từng người, tùy thuộc vào vị trí não bị tổn thương. Tuy nhiên, phần lớn trường hợp đều xuất hiện đột ngột với một hoặc nhiều biểu hiện sau.

Méo miệng hoặc mất cân đối khuôn mặt

Đây là triệu chứng điển hình và dễ nhận biết. Liệt mặt do đột quỵ thường rõ ở phần dưới mặt và trán có thể vẫn vận động, nên giữ các dấu hiệu bị xệ một bên mặt, méo miệng, cười lệch theo FAST.

Bạn có thể yêu cầu người nghi ngờ đột quỵ mỉm cười. Nếu hai bên khuôn mặt không cân xứng, cần nghĩ ngay đến nguy cơ tai biến.

Yếu hoặc liệt một bên tay chân

Người bệnh thường cảm thấy tê bì, mất sức hoặc không thể cử động một bên cơ thể.

Có thể kiểm tra nhanh bằng cách yêu cầu người bệnh giơ đồng thời hai tay lên phía trước. Nếu một tay không nâng được hoặc nhanh chóng rơi xuống, đây là dấu hiệu rất đáng lưu ý.

dau-hieu-tai-bien-dot-quy-nhan-biet-som-so-1
Dấu hiệu tai biến đột quỵ điển hình

Nói khó, nói ngọng

Não kiểm soát trung tâm ngôn ngữ nên khi bị tổn thương, người bệnh có thể:

  • Nói lắp.
  • Phát âm không rõ.
  • Dùng từ sai.
  • Không hiểu người khác nói.
  • Không thể diễn đạt thành câu hoàn chỉnh.

Đây là một trong những dấu hiệu tai biến đột quỵ thường gặp.

Đau đầu dữ dội bất thường

Đặc biệt trong đột quỵ xuất huyết não, người bệnh có thể xuất hiện cơn đau đầu dữ dội, đột ngột, chưa từng gặp trước đó.

Triệu chứng này thường kèm theo:

  • Buồn nôn.
  • Nôn.
  • Cứng gáy.
  • Giảm ý thức.

Rối loạn thị giác

Người bệnh có thể:

  • Nhìn mờ.
  • Nhìn đôi.
  • Mất thị lực một bên mắt.
  • Mất thị lực thoáng qua.

Triệu chứng xảy ra rất nhanh và không liên quan đến bệnh lý mắt thông thường.

Chóng mặt, mất thăng bằng

Một số trường hợp chỉ biểu hiện bằng:

  • Choáng váng.
  • Đi loạng choạng.
  • Khó giữ thăng bằng.
  • Không phối hợp được động tác.

Triệu chứng này thường gặp trong đột quỵ vùng thân não hoặc tiểu não.

dau-hieu-tai-bien-dot-quy-nhan-biet-som-so-2
Choáng váng là dấu hiệu thường gặp trong đột quỵ vùng thân não hoặc tiểu não

Quy tắc FAST giúp nhận biết tai biến đột quỵ

Để cộng đồng dễ ghi nhớ, các chuyên gia khuyến cáo áp dụng quy tắc FAST khi nghi ngờ có người bị tai biến.

  • F (Face): Quan sát khuôn mặt có bị méo hay xệ một bên không.
  • A (Arm): Kiểm tra người bệnh có thể giơ đồng thời hai tay hay không.
  • S (Speech): Đánh giá khả năng nói chuyện, phát âm và hiểu lời nói.
  • T (Time): Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào ở trên, cần gọi cấp cứu ngay lập tức.

Hiện nay nhiều chuyên gia còn sử dụng quy tắc BEFAST nhằm phát hiện thêm các trường hợp tổn thương vùng não sau:

  • B (Balance): Mất thăng bằng.
  • E (Eyes): Mất thị lực hoặc nhìn mờ.
  • FAST: Bao gồm các dấu hiệu kinh điển như trên.

Việc nhận diện sớm giúp người bệnh có cơ hội được điều trị trong “thời gian vàng”, hạn chế tối đa tổn thương não.

dau-hieu-tai-bien-dot-quy-nhan-biet-som-so-3
Nguyên tắc BEFAST giúp nhận biết dấu hiệu tai biến đột quỵ nhanh chóng

Những ai có nguy cơ xuất hiện dấu hiệu tai biến đột quỵ?

Mặc dù dấu hiệu tai biến đột quỵ có thể xảy ra ở bất kỳ ai, nhưng nguy cơ sẽ cao hơn ở những nhóm đối tượng sau:

  • Người tăng huyết áp:Đây là yếu tố nguy cơ hàng đầu của cả đột quỵ thiếu máu não và xuất huyết não.
  • Người mắc đái tháo đường:Đường huyết tăng kéo dài làm tổn thương thành mạch máu và thúc đẩy quá trình xơ vữa.
  • Người rối loạn mỡ máu:Cholesterol cao làm hình thành mảng xơ vữa, gây hẹp hoặc tắc động mạch não.
  • Người mắc bệnh tim:Các bệnh như:Rung nhĩ, bệnh van tim, suy tim,..đều làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và gây đột quỵ.
  • Người hút thuốc lá:Khói thuốc làm tổn thương nội mạc mạch máu, tăng đông máu và thúc đẩy xơ vữa động mạch.
  • Người béo phì, ít vận động:Thừa cân kéo theo nhiều bệnh lý như tăng huyết áp, tiểu đường và rối loạn lipid máu.
  • Người thường xuyên căng thẳng:Stress kéo dài, mất ngủ, làm việc quá sức cũng làm tăng nguy cơ xảy ra tai biến.
dau-hieu-tai-bien-dot-quy-nhan-biet-som-so-4
Hút thuốc lá có hại cho sức khỏe, tăng nguy cơ tai biến đột quỵ

Cần làm gì khi xuất hiện dấu hiệu tai biến đột quỵ?

Ngay khi phát hiện người bệnh có các nghi ngờ dấu hiệu tai biến đột quỵ, người xung quang cần giữ bình tĩnh để xử trí đúng cách, tránh làm mất thời gian điều trị.

Gọi cấp cứu ngay

Nên gọi cấp cứu hoặc nhanh chóng đưa người bệnh đến bệnh viện có khả năng điều trị đột quỵ.

Không nên chờ các triệu chứng tự hết vì mỗi phút trôi qua có khoảng 1,9 triệu tế bào não bị mất đi.

Đặt người bệnh đúng tư thế

  • Nếu còn tỉnh: để nằm đầu cao khoảng 30 độ.
  • Nếu nôn hoặc lơ mơ: đặt nằm nghiêng để tránh hít sặc.

Không tự ý dùng thuốc

Tuyệt đối không:

  • Cho uống thuốc hạ huyết áp.
  • Cho uống aspirin.
  • Cho ăn hoặc uống nước.
  • Cạo gió.
  • Chích máu đầu ngón tay.
  • Bấm huyệt.

Những biện pháp truyền miệng này không có tác dụng và có thể làm tình trạng nghiêm trọng hơn.

Ghi nhớ thời điểm khởi phát

Thông tin về thời gian bắt đầu xuất hiện triệu chứng giúp bác sĩ quyết định phương pháp điều trị phù hợp, đặc biệt là chỉ định thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối.

dau-hieu-tai-bien-dot-quy-nhan-biet-som-so-5
Nên chủ động bổ sung kiến thức sơ cứu người bệnh có dấu hiệu tai biến đột quỵ

Thăm khám và tầm soát nguy cơ đột quỵ tại Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh

Nếu bạn thuộc nhóm có nguy cơ cao hoặc từng xuất hiện cácdấu hiệu tai biến đột quỵ thoáng qua như méo miệng, yếu tay chân, nói khó hoặc nhìn mờ, hãy chủ động đếnBệnh viện đa khoa Thiện Hạnh để được thăm khám và tầm soát. Với hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại cùng đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, bệnh viện hỗ trợ phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ, tư vấn điều trị và xây dựng kế hoạch phòng ngừa phù hợp, góp phần bảo vệ sức khỏe và giảm nguy cơ xảy ra đột quỵ trong tương lai.

 

Xem thêm:Dấu hiệu đột quỵ não: Nhận biết sớm để cấp cứu kịp thời