Ngày nay, đột quỵ không còn là căn bệnh chỉ gặp ở người cao tuổi. Ngày nay đột quỵ có thể xuất hiện ở người trẻ do nhiều yếu tố, nổi bật là tăng huyết áp, hút thuốc, béo phì, đái tháo đường, rối loạn lipid và một số nguyên nhân riêng ở người trẻ. Điều đáng lo ngại là nhiều người thường chủ quan, dễ bỏ qua các triệu chứng ban đầu vì cho rằng mình còn khỏe mạnh. Việc nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ người trẻ sẽ giúp người bệnh được cấp cứu trong “thời gian vàng”, giảm nguy cơ tử vong và hạn chế di chứng lâu dài.
Dấu hiệu đột quỵ người trẻ thường gặp
Dấu hiệu đột quỵ người trẻ về cơ bản không khác nhiều so với người lớn tuổi, tuy nhiên các triệu chứng thường bị nhầm lẫn với tình trạng mệt mỏi, thiếu ngủ hoặc căng thẳng kéo dài.
Những biểu hiện thường gặp bao gồm:
- Đột ngột méo miệng, cười lệch hoặc một bên mặt bị xệ xuống.
- Tay hoặc chân yếu, tê bì, khó cử động, thường xảy ra ở một bên cơ thể.
- Nói khó, nói ngọng, phát âm không rõ hoặc không hiểu lời người khác.
- Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột, khác với những cơn đau đầu thông thường.
- Chóng mặt, mất thăng bằng, đi lại loạng choạng.
- Nhìn mờ, nhìn đôi hoặc giảm thị lực đột ngột.
- Lơ mơ, giảm khả năng tập trung hoặc mất ý thức.
Nếu các biểu hiện đột quỵ trên xuất hiện dù chỉ trong vài phút rồi tự hết, người bệnh cũng không nên chủ quan. Đây có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) – dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thực sự trong thời gian ngắn sau đó.
Vì sao người trẻ vẫn có nguy cơ bị đột quỵ?
Nhiều người cho rằng đột quỵ chỉ xảy ra ở người lớn tuổi, tuy nhiên thực tế tỷ lệ mắc bệnh ở người trẻ đang tăng lên đáng kể. Ngoài các yếu tố di truyền, phần lớn trường hợp liên quan đến lối sống và bệnh lý nền.
Một số nguyên nhân thường gặp gây nên dấu hiệu đột quỵ người trẻ gồm:
Tăng huyết áp
Đây vẫn là yếu tố nguy cơ quan trọng. Huyết áp cao kéo dài làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa động mạch và tăng nguy cơ hình thành cục máu đông hoặc vỡ mạch máu não.
Bệnh tim mạch
Rung nhĩ, bệnh van tim, suy tim hoặc các bệnh tim bẩm sinh có thể tạo huyết khối trong tim. Khi cục máu đông di chuyển lên não sẽ gây tắc mạch và dẫn đến đột quỵ.
Đái tháo đường và rối loạn mỡ máu
Đường huyết và cholesterol tăng cao lâu ngày làm tổn thương thành mạch máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch và giảm lưu lượng máu lên não.
Các bệnh lý đặc biệt ở người trẻ
Một số trường hợp liên quan đến:
- Rối loạn đông máu.
- Thiếu protein C hoặc protein S.
- Hội chứng kháng phospholipid.
- Lóc tách động mạch cổ.
- Dị dạng mạch máu não.
- Một số bệnh lý di truyền hiếm gặp.
Những nguyên nhân này thường cần được phát hiện bằng các kỹ thuật chẩn đoán chuyên sâu.
Thói quen sống làm tăng nguy cơ đột quỵ ở người trẻ
Ngoài bệnh lý nền, nhiều thói quen sinh hoạt hằng ngày cũng là nguyên nhân khiếndấu hiệu đột quỵ người trẻ xuất hiện ngày càng nhiều.
Chế độ ăn thiếu khoa học
Việc thường xuyên sử dụng đồ ăn nhanh, thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ uống có đường hoặc thức ăn chế biến sẵn làm tăng cholesterol, gây béo phì và xơ vữa động mạch.
Uống nhiều rượu bia và hút thuốc lá
Nicotine và cồn đều làm tổn thương thành mạch máu, tăng huyết áp và thúc đẩy hình thành huyết khối. Đây là những yếu tố nguy cơ đã được chứng minh liên quan trực tiếp đến đột quỵ.
Căng thẳng kéo dài
Áp lực công việc, học tập cùng tình trạng thức khuya thường xuyên khiến huyết áp dao động, tim đập nhanh và ảnh hưởng đến tuần hoàn não.
Ít vận động
Ngồi nhiều, làm việc văn phòng nhưng không tập luyện khiến cân nặng tăng nhanh, dễ mắc tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn chuyển hóa. Điều này là nguyên nhân cơ bản làm tăng nguy cơ xuất hiện dấu hiệu đột quỵ người trẻ.
Thừa cân, béo phì
Mỡ thừa không chỉ làm tăng gánh nặng cho tim mạch mà còn thúc đẩy xơ vữa động mạch, làm tăng nguy cơ đột quỵ ngay cả ở người dưới 40 tuổi.
Cách phòng ngừa đột quỵ ở người trẻ
Phần lớn trường hợp đột quỵ có thể phòng ngừa nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ gây nên dấu hiệu đột quỵ người trẻ. Mỗi người nên:
- Kiểm tra huyết áp định kỳ.
- Kiểm soát đường huyết và mỡ máu.
- Ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và cá.
- Hạn chế đồ ăn nhanh, thực phẩm nhiều chất béo bão hòa.
- Không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia.
- Duy trì vận động tối thiểu 30 phút mỗi ngày.
- Ngủ đủ giấc và giảm căng thẳng.
- Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt nếu có tiền sử bệnh tim mạch hoặc gia đình từng có người bị đột quỵ.
Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào như méo miệng, yếu tay chân, nói khó hoặc đau đầu dữ dội, cần gọi cấp cứu và đến ngay cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ. Người bệnh không nên tự lái xe hoặc chờ triệu chứng tự hết.
Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh là địa chỉ khám, tầm soát và điều trị các bệnh lý Tim mạch – Đột quỵ tại Đắk Lắk. Khoa Tim mạch của bệnh viện được đầu tư hệ thống trang thiết bị hiện đại, phòng can thiệp tim mạch DSA, cùng các gói tầm soát nguy cơ đột quỵ, giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và điều trị kịp thời.
Việc chủ động nhận biết và theo dõidấu hiệu đột quỵ người trẻ không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe bản thân mà còn góp phần giảm thiểu những hậu quả nặng nề do căn bệnh nguy hiểm này gây ra. Phát hiện càng sớm, cơ hội điều trị thành công càng cao.
Xem thêm: Xu hướng đột quỵ trẻ hóa | “Quả bom nổ chậm” từ lối sống hiện đại