Cách sơ cứu người bị đột quỵ là kiến thức quan trọng mà bất kỳ ai cũng nên trang bị. Đột quỵ là tình trạng cấp cứu y tế xảy ra khi dòng máu lên não bị gián đoạn hoặc mạch máu não bị vỡ, khiến các tế bào não nhanh chóng bị tổn thương. Chỉ trong vài phút, hàng triệu tế bào thần kinh có thể mất đi không thể phục hồi. Việc nhận biết sớm và sơ cứu đúng cách sẽ giúp người bệnh có thêm cơ hội được điều trị trong “thời gian vàng”, giảm nguy cơ tử vong và hạn chế các di chứng lâu dài.
Vì sao cần biết cách sơ cứu người bị đột quỵ?
Đột quỵ (tai biến mạch máu não) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế. Bệnh gồm hai thể chính là đột quỵ thiếu máu não cục bộ do tắc mạch và đột quỵ xuất huyết do vỡ mạch máu não.
Não bộ cần được cung cấp oxy và dưỡng chất liên tục để duy trì hoạt động. Khi dòng máu bị gián đoạn, tế bào não sẽ bắt đầu chết chỉ sau vài phút. Thời gian chậm trễ càng lâu thì vùng não tổn thương càng lớn, khả năng hồi phục càng thấp.
Chính vì vậy,cách sơ cứu người bị đột quỵ đúng ngay từ những phút đầu đóng vai trò rất quan trọng, giúp bảo vệ người bệnh trước khi được chuyển đến cơ sở y tế chuyên khoa.
Cách sơ cứu người bị đột quỵ đúng chuẩn
Việc sơ cứu đúng không thể thay thế điều trị tại bệnh viện, nhưng sẽ giúp hạn chế biến chứng trong thời gian chờ cấp cứu.
Cách sơ cứu người bị đột quỵ đúng chuẩn như sau:
Giữ người bệnh ở tư thế an toàn
Nếu người bệnh đang đứng hoặc đi lại, hãy nhanh chóng đỡ họ ngồi hoặc nằm xuống nơi bằng phẳng để tránh té ngã gây chấn thương.
Đặt đầu và vai cao hơn thân khoảng 20–30 độ nếu người bệnh còn tỉnh và không có chấn thương cột sống.
Đảm bảo đường thở thông thoáng
Nới lỏng cổ áo, cà vạt hoặc quần áo bó sát để người bệnh dễ hô hấp.
Nếu người bệnh nôn ói hoặc tiết nhiều đờm dãi, cần nhẹ nhàng nghiêng đầu và toàn bộ cơ thể sang một bên để tránh hít sặc vào đường thở.
Theo dõi tình trạng hô hấp
Quan sát nhịp thở và mức độ tỉnh táo của người bệnh.
Nếu người bệnh bất tỉnh nhưng vẫn còn thở, tiếp tục đặt ở tư thế nằm nghiêng an toàn và theo dõi cho đến khi nhân viên y tế đến.
Nếu người bệnh ngừng thở hoặc ngừng tim, cần tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) nếu đã được hướng dẫn kỹ thuật.
Gọi cấp cứu càng sớm càng tốt
Sau khi sơ cứu ban đầu, hãy gọi ngay 115 hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện có khả năng cấp cứu đột quỵ bằng xe cấp cứu.
Khi liên hệ, nên thông báo rõ các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ và thời gian xuất hiện triệu chứng để bệnh viện chuẩn bị tiếp nhận.
Ghi nhớ thời gian khởi phát
Thông tin về thời điểm người bệnh bắt đầu xuất hiện triệu chứng rất quan trọng. Đây là căn cứ giúp bác sĩ đánh giá người bệnh có còn trong “thời gian vàng” để sử dụng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối hay không.
Những sai lầm cần tránh khi sơ cứu người bị đột quỵ
Không ít trường hợp bỏ lỡ cơ hội điều trị vì áp dụng các mẹo truyền miệng thiếu cơ sở khoa học mà không thực hiệncách sơ cứu người bị đột quỵđúng chuẩn.
Không cho người bệnh ăn hoặc uống
Người bị đột quỵ có thể mất phản xạ nuốt. Việc cho uống nước, sữa hay thuốc dễ làm thức ăn đi vào đường thở, gây sặc và suy hô hấp.
Không tự ý dùng thuốc
Không nên tự ý cho người bệnh uống thuốc hạ huyết áp, thuốc chống đông hoặc bất kỳ loại thuốc nào nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
Không cạo gió, chích máu đầu ngón tay
Các phương pháp dân gian như cạo gió, chích đầu ngón tay, châm cứu, bấm huyệt hay xoa dầu không có tác dụng điều trị đột quỵ, ngược lại còn làm mất thời gian quý giá để cấp cứu.
Không tự đưa người bệnh bằng xe máy
Nếu có điều kiện, nên sử dụng xe cấp cứu để người bệnh được theo dõi liên tục trên đường di chuyển và xử trí kịp thời nếu tình trạng chuyển nặng.
Sau sơ cứu, người bệnh sẽ được điều trị như thế nào?
Sau khi đến bệnh viện, bác sĩ sẽ nhanh chóng thăm khám, thực hiện chụp CT hoặc MRI não để xác định người bệnh bị đột quỵ thiếu máu não hay xuất huyết não.
Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được điều trị bằng thuốc tiêu huyết khối, can thiệp nội mạch lấy huyết khối hoặc phẫu thuật nếu có xuất huyết não.
Điều trị càng sớm thì khả năng phục hồi càng cao và nguy cơ để lại di chứng càng thấp.
Chủ động phòng ngừa đột quỵ
Ngoài việc nắm vững cách sơ cứu người bị đột quỵ, mỗi người cũng nên chủ động phòng bệnh bằng cách kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, duy trì chế độ ăn lành mạnh, tập luyện đều đặn và khám sức khỏe định kỳ.
Đặc biệt, những người có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc từng bị cơn thiếu máu não thoáng qua cần được theo dõi sát để giảm nguy cơ đột quỵ.
Đột quỵ là bệnh lý cấp cứu, mỗi phút chậm trễ đều có thể làm tăng nguy cơ tổn thương não không hồi phục. Vì vậy, khi bản thân hoặc người thân xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ, hãy nhanh chóng đếnBệnh viện đa khoa Thiện Hạnh để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại, bệnh viện hỗ trợ phát hiện sớm và xử trí hiệu quả các trường hợp đột quỵ, góp phần nâng cao khả năng phục hồi cho người bệnh.
Ghi nhớcách sơ cứu người bị đột quỵ không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của bản thân mà còn có thể cứu sống người khác trong những tình huống khẩn cấp. Khi nghi ngờ đột quỵ, hãy bình tĩnh sơ cứu đúng cách và đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.
Xem thêm: Hiểu đúng về “giờ vàng đột quỵ” để giành giật sự sống cho bệnh nhân