Viêm tiểu phế quản cấp là bệnh lý hô hấp thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt ở trẻ dưới 2 tuổi. Bệnh thường khởi phát với các triệu chứng giống cảm lạnh như sổ mũi, nghẹt mũi, ho, sau đó có thể xuất hiện khò khè và khó thở. Nếu không được theo dõi và xử trí phù hợp, tình trạng hô hấp của trẻ có thể diễn tiến nặng. Vậyviêm tiểu phế quản cấp là gì, dấu hiệu nhận biết và cách điều trị như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Viêm tiểu phế quản cấp là gì?
Viêm tiểu phế quản cấp là tình trạng viêm nhiễm các tiểu phế quản – những đường thở nhỏ nhất trong phổi, thường gặp ở trẻ dưới 2 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 12 tháng. Bệnh chủ yếu do virus đường hô hấp gây ra, trong đó virus hợp bào hô hấp (RSV) là một trong những tác nhân thường gặp.
Khi tiểu phế quản bị viêm, niêm mạc đường thở sưng phù và tăng tiết dịch nhầy, khiến lòng phế quản bị thu hẹp, gây khó khăn cho quá trình lưu thông không khí.
Viêm tiểu phế quản cấp thường khởi phát với các triệu chứng giống cảm lạnh như sổ mũi, nghẹt mũi, ho, sốt nhẹ, sau đó có thể xuất hiện thở nhanh, khò khè, khó thở, rút lõm lồng ngực hoặc bú kém.
Phần lớn trường hợp bệnh có thể cải thiện dần khi được chăm sóc và theo dõi phù hợp. Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sinh non hoặc có bệnh lý nền, bệnh có thể diễn tiến nặng và gây suy hô hấp.
Nguyên nhân gây viêm tiểu phế quản cấp ở trẻ
Viêm tiểu phế quản cấp ở trẻ chủ yếu do nhiễm virus đường hô hấp, đặc biệt thường gặp ở trẻ dưới 2 tuổi. Virus xâm nhập vào đường thở, gây viêm, phù nề và tăng tiết dịch nhầy tại các tiểu phế quản, khiến lòng đường thở bị thu hẹp và trẻ có biểu hiện ho, khò khè, khó thở.
Một số tác nhân thường gây viêm tiểu phế quản cấp gồm:
- Virus hợp bào hô hấp (RSV): Là nguyên nhân phổ biến, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
- Virus cúm: Có thể gây tổn thương đường hô hấp và dẫn đến viêm tiểu phế quản.
- Virus parainfluenza: Thường gây các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp ở trẻ.
- Adenovirus: Có khả năng gây viêm đường hô hấp với mức độ từ nhẹ đến nặng.
- Rhinovirus: Là tác nhân thường gặp trong các bệnh nhiễm virus đường hô hấp, đôi khi gây viêm tiểu phế quản ở trẻ nhỏ.
- Coronavirus: Một số chủng coronavirus có thể gây nhiễm trùng đường hô hấp và viêm tiểu phế quản.
Ngoài tác nhân gây bệnh, trẻ tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp, sống trong môi trường đông người, khói thuốc lá hoặc có sức đề kháng yếu cũng có nguy cơ mắc viêm tiểu phế quản cao hơn. Trẻ sinh non, trẻ dưới 3 tháng tuổi hoặc có bệnh lý tim phổi nền thường có nguy cơ bệnh diễn tiến nặng hơn.
Dấu hiệu viêm tiểu phế quản cấp ở trẻ
Viêm tiểu phế quản cấp thường gặp ở trẻ dưới 2 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 12 tháng. Bệnh thường khởi phát giống một đợt nhiễm trùng đường hô hấp trên, sau đó các triệu chứng ở đường hô hấp dưới xuất hiện và tăng dần. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:
- Sổ mũi, nghẹt mũi: Trẻ có thể chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, hắt hơi.
- Ho: Ho thường xuất hiện sớm, sau đó có thể tăng dần về mức độ và tần suất.
- Sốt: Trẻ có thể sốt nhẹ hoặc vừa, nhưng không phải trường hợp nào cũng có sốt.
- Thở nhanh: Nhịp thở của trẻ tăng, đặc biệt khi bệnh tiến triển.
- Khò khè: Khi thở có thể phát ra tiếng rít hoặc khò khè do các tiểu phế quản bị viêm và hẹp lại.
- Co lõm lồng ngực: Khi hít vào, vùng dưới hoặc giữa các xương sườn bị lõm xuống, cho thấy trẻ đang phải gắng sức để thở.
- Bú kém, ăn uống khó khăn: Trẻ dễ mệt khi bú, phải ngừng bú nhiều lần để thở, từ đó lượng sữa hoặc thức ăn giảm.
- Quấy khóc, mệt mỏi: Trẻ có thể khó chịu, ngủ kém hoặc ít hoạt động hơn bình thường.
Với các trường hợp viêm tiểu phế quản cấp nặng, trẻ có thể khó thở rõ rệt, tím tái, thở rên, cơn ngừng thở hoặc li bì. Đây là những dấu hiệu cảnh báo cần được đánh giá y tế kịp thời, đặc biệt ở trẻ nhỏ và trẻ sinh non.
Điều trị viêm tiểu phế quản cấp ở trẻ
Điều trị viêm tiểu phế quản cấp chủ yếu tập trung vào chăm sóc hỗ trợ và kiểm soát triệu chứng, vì phần lớn trường hợp do virus và có thể tự hồi phục. Tùy theo mức độ bệnh, tuổi và tình trạng hô hấp của trẻ, bác sĩ có thể chỉ định điều trị ngoại trú hoặc nhập viện.
Điều trị ngoại trú
Trẻ có triệu chứng nhẹ, vẫn bú, ăn được và không có dấu hiệu suy hô hấp thường có thể được theo dõi, chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ. Cha mẹ nên cho trẻ bú hoặc uống đủ lượng dịch phù hợp, chia thành nhiều cữ nhỏ nếu trẻ dễ mệt khi bú. Có thể vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý để giúp thông thoáng đường thở, đặc biệt trước khi cho trẻ bú và ngủ.
Cha mẹ cần theo dõi sát nhịp thở, khả năng bú, lượng nước tiểu, tình trạng sốt và mức độ tỉnh táo của trẻ. Không tự ý sử dụng kháng sinh, thuốc ho, thuốc giãn phế quản hoặc corticoid nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
Điều trị nội trú
Trẻ cần nhập viện khi có khó thở, thở nhanh, co lõm lồng ngực, tím tái, cơn ngừng thở, bú kém rõ rệt, mất nước hoặc nồng độ oxy máu thấp. Tại bệnh viện, trẻ được theo dõi nhịp thở, SpO₂, tình trạng ăn uống và các dấu hiệu suy hô hấp.
Tùy mức độ, bác sĩ có thể thực hiện hỗ trợ oxy, duy trì đủ dịch và dinh dưỡng, vệ sinh đường thở và điều trị các triệu chứng đi kèm. Với trẻ suy hô hấp nặng, có thể cần các phương pháp hỗ trợ hô hấp chuyên sâu hơn. Việc sử dụng thuốc cần dựa trên đánh giá cụ thể của bác sĩ, vì không phải trẻ bị viêm tiểu phế quản cấp đều cần kháng sinh hoặc thuốc giãn phế quản.
Khi trẻ có dấu hiệu viêm tiểu phế quản cấp, cha mẹ có thể đưa trẻ đếnBệnh viện Thiện Hạnh để được bác sĩ chuyên khoa Nhi thăm khám và đánh giá mức độ bệnh. Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi, điều trị ngoại trú hoặc nhập viện điều trị. Bệnh viện có đội ngũ y bác sĩ cùng hệ thống trang thiết bị hỗ trợ chẩn đoán, theo dõi và xử trí các bệnh lý hô hấp ở trẻ, giúp quá trình điều trị được thực hiện phù hợp và an toàn.
Viêm tiểu phế quản cấp ở trẻ thường do virus gây ra và phần lớn trường hợp có thể hồi phục với điều trị hỗ trợ phù hợp. Tuy nhiên, cha mẹ không nên chủ quan khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu như thở nhanh, khó thở, co lõm lồng ngực, bú kém hoặc tím tái. Việc nhận biết sớm triệu chứng và theo dõi sát tình trạng hô hấp sẽ giúp hạn chế nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.
Xem thêm:Nuôi dưỡng tĩnh mạch trẻ sinh non bằng đường truyền tĩnh mạch trung tâm