Mặc dù phần lớn trường hợp thủy đậu thường diễn biến lành tính và tự giới hạn, bệnh vẫn có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng nếu không được theo dõi và chăm sóc đúng cách. Nhận biết sớm cácdấu hiệu bệnh thủy đậu giúp người bệnh được xử trí phù hợp và hạn chế nguy cơ lây nhiễm.
Bệnh thủy đậu là gì?
Bệnh thủy đậu là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus thuộc họ Herpesviridae gây ra, thường gặp ở trẻ em nhưng người lớn cũng có thể mắc nếu chưa từng bị bệnh hoặc chưa được tiêm vắc xin phòng thủy đậu.
Bệnh có khả năng lây lan rất nhanh, đặc biệt trong môi trường tập thể như trường học, nhà trẻ hoặc gia đình. Virus chủ yếu lây truyền qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch từ các nốt phỏng nước.
Đa số trường hợpdấu hiệu bệnh thủy đậu diễn biến nhẹ và có thể hồi phục sau khoảng 1–2 tuần. Tuy nhiên, nếu chăm sóc không đúng cách, người bệnh có thể gặp biến chứng như nhiễm trùng da, viêm phổi, viêm não hoặc để lại sẹo.
Bệnh thủy đậu lây truyền qua đâu?
Virus có thể truyền từ người bệnh sang người khỏe mạnh qua nhiều con đường khác nhau:
- Qua đường hô hấp:Đây là đường lây truyền chủ yếu của bệnh thủy đậu, đặc biệt khi sinh hoạt trong không gian kín. Virus có thể phát tán qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc thở ở khoảng cách gần.
- Tiếp xúc trực tiếp với mụn nước: Khi người khỏe mạnh tiếp xúc trực tiếp với dịch từ mụn nước của người bệnh, virus có thể xâm nhập vào cơ thể và gây bệnh.
- Lây truyền gián tiếp: Thủy đậu có thể lây truyền gián tiếp khi người khỏe mạnh tiếp xúc với các vật dụng hoặc bề mặt vừa bị nhiễm dịch từ người bệnh, chẳng hạn như quần áo, khăn hoặc đồ dùng cá nhân.
- Truyền từ mẹ sang con:Phụ nữ mang thai mắc thủy đậu có thể truyền virus Varicella-Zoster cho thai nhi qua nhau thai. Nguy cơ và mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào thời điểm người mẹ mắc bệnh trong thai kỳ.
Dấu hiệu bệnh thủy đậu
Thủy đậu thường diễn biến qua 4 giai đoạn với các biểu hiện khác nhau. Nhận biết dấu hiệu ở từng giai đoạn giúp người bệnh chủ động theo dõi tình trạng sức khỏe, chăm sóc đúng cách và hạn chế nguy cơ lây nhiễm cho người xung quanh. Dưới đây là những dấu hiệu bệnh thủy đậu thường gặp theo từng giai đoạn:
Giai đoạn ủ bệnh
Giai đoạn ủ bệnh thủy đậu thường kéo dài khoảng 10–21 ngày sau khi người bệnh tiếp xúc với virus Varicella-Zoster. Trong thời gian này, virus phát triển trong cơ thể nhưng người bệnh thường chưa có triệu chứng rõ ràng.
Một số trường hợp có thể cảm thấy hơi mệt mỏi hoặc không có bất kỳ biểu hiện bất thường nào. Do chưa xuất hiện nốt phỏng đặc trưng, bệnh thường khó được nhận biết ở giai đoạn này.
Giai đoạn khởi phát (24 – 48h)
Khi bước vào giai đoạn khởi phát, người bệnh bắt đầu xuất hiện các triệu chứng như sốt nhẹ hoặc sốt cao (đối với trẻ suy giảm miễn dịch), mệt mỏi, nhức đầu, chán ăn..
Da xuất hiện các nốt hồng ban, có kích thước vài mm, tồn tại 24h trước khi thành bóng nước, có thể gây ngứa.
Thời kỳ đậu mọc
Đây là giai đoạn các triệu chứng thủy đậu biểu hiện rõ rệt nhất. Người bệnh thường giảm sốt, đồng thời xuất hiện các bóng nước tròn màu hồng trên nền da, có đường kính khoảng 3–13 mm. Bóng nước thường xuất hiện đầu tiên ở da đầu và thân người, sau đó lan ra tay chân. Đặc biệt, trên cùng một vùng da có thể xuất hiện các bóng nước ở nhiều lứa tuổi khác nhau. Ngoài da, bóng nước cũng có thể mọc trên niêm mạc đường hô hấp, đường tiêu hóa, đường tiết niệu, âm đạo và mắt.
Giai đoạn hồi phục
Sau khoảng 1 tuần, các bóng nước bắt đầu đóng mài rồi lành lại, da dần hồi phục mà không để lại sẹo (trừ trường hợp bội nhiễm). Người bệnh thường giảm sốt, cảm giác mệt mỏi và ngứa cũng thuyên giảm.
Biến chứng thường gặp của bệnh thủy đậu
Các dấu hiệu bệnh thủy đậu nếu không được phát hiện và chữa trị kịp thời có thể dẫn đến một số biến chứng nguy hiểm như:
- Nhiễm trùng da và mô mềm: Đây là biến chứng hay gặp của bệnh. Biểu hiện ở việc bọng nước hóa mủ, vùng da xung quanh bọng nước đỏ hoặc sưng tấy. Nếu không được điều trị phù hợp, nhiễm trùng có thể lan rộng và gây tổn thương sâu hơn.
- Viêm phổi là một biến chứng bệnh thủy đậu thường đi kèm các triệu chứng như ho, khó thở, đau ngực, sốt kéo dài hoặc tình trạng mệt mỏi tăng lên.
- Biến chứng viêm não hoặc viêm tiểu não khiến người bệnh đau đầu dữ dội, nôn ói, rối loạn ý thức, co giật hoặc gặp vấn đề về thăng bằng, vận động.
- Các mụn nước thủy đậu nếu bị gãi, làm vỡ hoặc nhiễm trùng có thể để lại sẹo sau khi lành, đặc biệt là sẹo lõm.
- Phụ nữ mang thai mắc thủy đậu có thể đối mặt với nguy cơ biến chứng cho cả mẹ và thai nhi. Tùy thời điểm nhiễm bệnh, thai nhi có thể gặp các vấn đề phát triển liên quan đến hội chứng thủy đậu bẩm sinh.
Biện pháp điều trị bệnh thủy đậu
Điều trị thủy đậu chủ yếu nhằm giảm triệu chứng, chăm sóc tổn thương da và phòng ngừa biến chứng. Phần lớn trường hợp bệnh nhẹ có thể được theo dõi, chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Chăm sóc tại nhà
Trẻ bị thủy đậu nên nghỉ ngơi đầy đủ, uống đủ nước và ăn các loại thực phẩm mềm, dễ tiêu, giàu dinh dưỡng. Giữ cơ thể và vùng da tổn thương sạch sẽ, có thể tắm bằng nước ấm và lau nhẹ nhàng, tránh chà xát hoặc làm vỡ mụn nước.
Cha mẹ cũng nên cho bé mặc quần áo rộng, thoáng, hạn chế gãi để giảm nguy cơ nhiễm trùng và hình thành sẹo. Đồng thời, cần cách ly người bệnh để tránh lây lan cho đến khi các mụn nước khô và đóng vảy hoàn toàn.
Sử dụng thuốc
Thuốc điều trị thủy đậu cần được sử dụng tùy theo triệu chứng, tuổi, tình trạng sức khỏe và mức độ bệnh theo chỉ định của bác sĩ. Bạn không nên tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là aspirin cho trẻ em hoặc các thuốc bôi không rõ nguồn gốc. Khi có biểu hiện bất thường, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế để được đánh giá và điều trị kịp thời.
Ngoài biện pháp điều trị trên, mỗi người nên chủ động thực hiện các biện pháp phòng tránh thủy đậu để giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế lây nhiễm trong cộng đồng.
Tiêm vaccine thủy đậu là biện pháp phòng bệnh hiệu quả, đặc biệt đối với trẻ em và những người chưa từng mắc bệnh.Bên cạnh đó, cần hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc thủy đậu, không dùng chung đồ dùng cá nhân và giữ vệ sinh tay thường xuyên.
Khi xuất hiện các dấu hiệu bệnh thủy đậu, cha mẹ có thể đưa bé đếnBệnh viện Thiện Hạnh để được bác sĩ thăm khám, tư vấn và hướng dẫn chăm sóc phù hợp. Chủ động kiểm tra sức khỏe và điều trị đúng cách giúp giảm nguy cơ biến chứng, đồng thời bảo vệ sức khỏe cho trẻ và những người xung quanh.
Nhận diện đúng và kịp thời cácdấu hiệu bệnh thủy đậu không chỉ giúp quá trình điều trị diễn ra thuận lợi, hạn chế tối đa nguy cơ để lại sẹo lõm mất thẩm mỹ, mà còn giảm thiểu rủi ro biến chứng nguy hiểm.
Xem thêm:Chiếu đèn vàng da – Giải pháp hữu hiệu trong điều trị vàng da sơ sinh