Đột quỵ thường khởi phát đột ngột với các biểu hiện như méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó, nhìn mờ hay mất thăng bằng. Những triệu chứng này có thể xuất hiện bất cứ lúc nào, kể cả khi người bệnh đang ngủ hoặc nghỉ ngơi. Việc nhận biết sớm biểu hiện đột quỵ giúp người bệnh được cấp cứu kịp thời, tăng cơ hội điều trị và hạn chế di chứng. Vì vậy, mỗi người cần trang bị kiến thức nhận diện các dấu hiệu bất thường để chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.
Biểu hiện đột quỵ thường gặp cần nhận biết sớm
Biểu hiện đột quỵ thường xuất hiện đột ngột và có thể tiến triển rất nhanh chỉ trong vài phút. Việc nhận biết sớm các triệu chứng sẽ giúp người bệnh được đưa đến cơ sở y tế trong “thời gian vàng”, từ đó tăng khả năng điều trị thành công và hạn chế tối đa các di chứng về vận động, ngôn ngữ cũng như nhận thức.
Các biểu hiện điển hình của đột quỵ bao gồm:
- Méo miệng hoặc xệ một bên mặt, cười không cân đối.
- Tê yếu hoặc liệt một bên tay chân, khó cầm nắm đồ vật.
- Nói ngọng, nói khó, không hiểu lời người khác hoặc không diễn đạt được ý muốn nói.
- Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột, đặc biệt khi chưa từng có tiền sử đau đầu.
- Chóng mặt, mất thăng bằng, đi đứng loạng choạng.
- Giảm thị lực đột ngột, nhìn mờ hoặc nhìn đôi.
- Lơ mơ, giảm khả năng nhận thức hoặc ngất.
Khi xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu trên, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt. Việc chần chừ chỉ vài chục phút cũng có thể làm giảm đáng kể khả năng phục hồi.
Biểu hiện đột quỵ có thể xuất hiện khi đang ngủ
Một số trường hợp đột quỵ xảy ra trong lúc ngủ và người bệnh chỉ phát hiện các dấu hiệu bất thường sau khi thức dậy. Tình trạng này có thể khiến thời điểm khởi phát không được xác định chính xác, vì vậy việc nhận biết nhanh các triệu chứng thần kinh bất thường là rất quan trọng.
Những dấu hiệu xuất hiện đột ngột khi vừa thức dậy cần đặc biệt lưu ý gồm:
Méo miệng hoặc lệch mặt đột ngột
Khi cười, một bên mặt có thể bị xệ xuống hoặc mất cân đối. Người bệnh có thể cảm thấy tê hoặc khó kiểm soát một bên mặt. Đây là một trong những dấu hiệu cảnh báo đột quỵ thường gặp.
Yếu hoặc tê liệt một bên tay, chân
Người bệnh có thể thức dậy với tình trạng yếu, tê hoặc khó cử động một bên tay hoặc chân. Nếu nâng hai tay lên nhưng một bên không giữ được hoặc bị rơi xuống, cần nghĩ đến dấu hiệu thần kinh cấp tính thay vì đơn thuần cho rằng do nằm sai tư thế.
Nói khó hoặc khó hiểu lời nói
Người bệnh có thể đột ngột nói ngọng, nói không rõ, không diễn đạt được câu hoặc khó hiểu lời người khác. Đây là dấu hiệu cần được xử trí cấp cứu, đặc biệt khi xuất hiện cùng méo miệng hoặc yếu một bên cơ thể.
Mất thăng bằng hoặc phối hợp vận động đột ngột
Đột ngột đi đứng không vững, mất phối hợp động tác hoặc khó giữ thăng bằng khi vừa thức dậy cũng có thể là biểu hiện của đột quỵ, đặc biệt khi đi kèm yếu tay chân, nói khó hoặc thay đổi thị lực.
Thay đổi thị lực đột ngột
Nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực đột ngột ở một hoặc cả hai mắt là những dấu hiệu cần được lưu ý. Không nên chờ triệu chứng tự hết mới đi khám, bởi các biểu hiện thoáng qua vẫn có thể liên quan đến cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA).
Nếu vừa thức dậy và xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu trên, không nên tự theo dõi tại nhà hoặc chờ đến giờ khám. Cần gọi cấp cứu 115 và nhanh chóng đến cơ sở y tế để được đánh giá. Ngay cả khi triệu chứng tự biến mất sau vài phút, người bệnh vẫn cần được cấp cứu và đánh giá sớm vì đây có thể là dấu hiệu của TIA hoặc đột quỵ.
Vì sao xuất hiện các biểu hiện đột quỵ?
Nhận biết sớmbiểu hiện đột quỵ không chỉ giúp người bệnh được điều trị trong thời gian vàng mà còn góp phần giảm nguy cơ tử vong và hạn chế di chứng lâu dài.
Vì đột quỵ hình thành do hai cơ chế chính là tắc nghẽn mạch máu não hoặc vỡ mạch máu não. Nhiều yếu tố nguy cơ làm gia tăng khả năng xảy ra tình trạng này, đặc biệt trong lúc nghỉ ngơi hoặc ngủ.
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Tăng huyết áp kéo dài nhưng không được kiểm soát.
- Xơ vữa động mạch do rối loạn mỡ máu.
- Đái tháo đường.
- Rung nhĩ hoặc các bệnh lý tim mạch.
- Hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia.
- Thừa cân, béo phì, ít vận động.
- Thức khuya kéo dài, căng thẳng mạn tính.
- Ngưng thở khi ngủ.
- Tuổi cao hoặc có tiền sử gia đình từng bị đột quỵ.
Làm gì khi xuất hiện biểu hiện đột quỵ?
Ngay khi phát hiện người bệnh có các biểu hiện đột quỵ, điều quan trọng nhất là hành động nhanh chóng.
Người xung quanh nên:
- Gọi cấp cứu ngay lập tức.
- Ghi nhớ thời điểm bắt đầu xuất hiện triệu chứng.
- Để người bệnh nằm nơi thoáng khí, đầu nâng cao khoảng 20–30 độ.
- Nới lỏng quần áo để người bệnh dễ thở.
- Nếu bệnh nhân nôn, đặt nằm nghiêng sang một bên để tránh sặc.
Đồng thời, tuyệt đối không nên:
- Cho người bệnh ăn hoặc uống.
- Tự ý cho uống thuốc hạ huyết áp hoặc aspirin.
- Chích máu đầu ngón tay, cạo gió hay áp dụng các mẹo dân gian.
- Để người bệnh tự đi lại hoặc cố gắng vận động.
Ngoài việc xử trí đúng khi xảy ra đột quỵ, mỗi người cũng cần chủ động phòng ngừa bằng cách duy trì huyết áp ổn định, kiểm soát đường huyết và mỡ máu, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc và khám sức khỏe định kỳ.
Nếu bạn hoặc người thân xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, nhìn mờ hoặc đau đầu dữ dội, cần nhanh chóng gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ. Việc cấp cứu trong “thời gian vàng” có ý nghĩa quyết định đến khả năng hồi phục và chất lượng cuộc sống sau này.
Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh là địa chỉ khám, tầm soát và điều trị các bệnh lý Tim mạch – Đột quỵ uy tín tại Đắk Lắk. Với Khoa Tim mạch được đầu tư đồng bộ về đội ngũ chuyên môn và hệ thống trang thiết bị hiện đại như CT-Scan 100.000 lát cắt, phòng can thiệp tim mạch DSA Philips cùng các gói tầm soát nguy cơ đột quỵ, bệnh viện giúp người bệnh phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và can thiệp kịp thời, góp phần giảm tỷ lệ biến chứng và nâng cao hiệu quả điều trị.
Hãy chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ và đừng bỏ qua bất kỳbiểu hiện đột quỵ nào, bởi phát hiện sớm luôn là chìa khóa để bảo vệ não bộ và tính mạng.
Xem thêm:Đột quỵ tim: Bệnh tim mạch nguy hiểm & cuộc đua giành lại sự sống