Đau lưng thấp là tình trạng phổ biến, có thể gặp ở nhiều độ tuổi và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động, làm việc cũng như sinh hoạt hằng ngày. Cơn đau đôi khi chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn sau khi vận động quá sức, nhưng cũng có thể kéo dài hoặc tái diễn do bệnh lý cột sống, đĩa đệm, thần kinh hay một số vấn đề sức khỏe khác. Xác định đúng nguyên nhân giúp người bệnh có hướng xử trí phù hợp và hạn chế nguy cơ đau kéo dài.
Đau lưng thấp là gì? Nguyên nhân thường gặp
Thắt lưng dưới là vùng cột sống nằm giữa phần lưng và xương chậu, chịu trách nhiệm nâng đỡ phần lớn trọng lượng cơ thể và tham gia vào nhiều động tác như cúi, xoay, đứng lên hoặc đi lại. Vì phải chịu tải thường xuyên, đây cũng là khu vực dễ bị đau khi cơ, dây chằng, khớp hoặc đĩa đệm bị tổn thương gây nênđau lưng thấp.
Những nguyên nhân gây đau lưng thấp thường gặp là:
- Căng cơ hoặc dây chằng. Nâng vật nặng, vận động đột ngột, tập luyện quá sức hoặc thực hiện sai kỹ thuật có thể khiến các nhóm cơ vùng lưng bị kéo căng. Cơn đau thường xuất hiện sau hoạt động và có thể tăng khi vận động.
- Tư thế sinh hoạt và làm việc không phù hợp cũng góp phần gây đau. Ngồi lâu, cúi người trong thời gian dài, nằm ngủ ở tư thế không phù hợp hoặc thường xuyên mang vác nặng có thể tạo áp lực lên vùng thắt lưng.
- Ngoài ra, đau vùng lưng dưới có thể liên quan đến các bệnh lý cột sống như thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống hoặc tổn thương khớp. Một số trường hợp đau có thể bắt nguồn từ các cơ quan khác như thận hoặc đường tiết niệu.
Vì vậy, không nên mặc định mọi trường hợp đau lưng đều do “giãn cơ” hoặc tuổi tác.
Đau lưng thấp biểu hiện như thế nào?
Mức độ và tính chất cơn đau lưng thấp có thể khác nhau tùy nguyên nhân. Người bệnh có thể cảm thấy đau âm ỉ, căng tức, đau nhói hoặc đau dữ dội tại vùng thắt lưng. Cụ thể như sau:
- Đau khu trú ở vùng lưng:Nếu nguyên nhân liên quan đến cơ hoặc dây chằng, cơn đau thường tập trung ở vùng thắt lưng và có thể tăng khi cúi, xoay người, đứng lên hoặc nâng vật.Một số trường hợp có thể kèm cảm giác cứng lưng, đặc biệt sau khi ngủ dậy hoặc sau thời gian ngồi lâu.
- Đau lan xuống chân:Khi rễ thần kinh bị kích thích hoặc chèn ép, cơn đau có thể lan từ thắt lưng xuống mông, đùi, cẳng chân hoặc bàn chân. Người bệnh có thể cảm thấy đau nhói, bỏng rát hoặc như điện giật.Đây là biểu hiện thường gặp trong một số trường hợp thoát vị đĩa đệm hoặc các bệnh lý gây chèn ép thần kinh.
- Tê bì hoặc yếu chân:Ngoài đau, người bệnh có thể xuất hiện tê, châm chích hoặc giảm cảm giác ở chân. Nếu dây thần kinh bị chèn ép đáng kể, sức cơ có thể giảm khiến người bệnh khó đi lại, khó nhón chân hoặc khó nâng bàn chân.Tình trạng yếu cơ tiến triển là dấu hiệu cần được đánh giá y tế sớm.
- Đau tăng khi vận động hoặc thay đổi tư thế:Một số cơn đau tăng khi cúi người, ho, hắt hơi hoặc thực hiện động tác tạo áp lực lên cột sống.
Trong khi đó, một số nguyên nhân khác có thể gây đau dai dẳng ngay cả khi nghỉ ngơi.Đặc điểm của cơn đau là thông tin quan trọng giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân.
Khi nào đau lưng thấp cần đi khám?
Không phải tất cả trường hợpđau lưng thấpđều cần cấp cứu. Nếu đau nhẹ sau vận động và cải thiện dần khi nghỉ ngơi, người bệnh có thể theo dõi và điều chỉnh sinh hoạt.
Tuy nhiên, nên đi khám nếu cơn đau kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt. Người bệnh cũng cần được đánh giá khi đau kèm theo:
- Đau lan xuống mông hoặc chân.
- Tê bì, châm chích hoặc giảm cảm giác ở chân.
- Yếu chân hoặc khó đi lại.
- Đau xuất hiện sau tai nạn hoặc chấn thương.
- Đau kéo dài dù đã nghỉ ngơi và điều chỉnh hoạt động.
- Sốt, mệt mỏi hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Đau nhiều về đêm hoặc đau không liên quan đến vận động.
Đặc biệt, đau lưng kèm tê vùng quanh hậu môn, mất khả năng kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện, yếu chân tiến triển nhanh là những dấu hiệu nguy hiểm. Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay vì có thể liên quan đến tình trạng chèn ép thần kinh nghiêm trọng.
Ngoài ra, đau vùng lưng kèm tiểu buốt, tiểu máu, sốt hoặc đau vùng hông có thể liên quan đến bệnh lý đường tiết niệu hoặc thận và cũng cần được kiểm tra.
Chủ động chăm sóc để giảm đau và phòng tái phát
Bên cạnh điều trị, người bệnh có thể giảm áp lực lên vùng đau lưng thấp bằng cách:
- Duy trì cân nặng hợp lý, tập luyện thường xuyên và tăng cường sức mạnh cơ bụng, cơ lưng theo hướng dẫn phù hợp.
- Khi nâng vật nặng, nên sử dụng lực từ chân, giữ vật gần cơ thể và tránh cúi gập lưng đột ngột. Người thường xuyên ngồi làm việc nên điều chỉnh bàn ghế phù hợp và thay đổi tư thế định kỳ.
- Không nên nằm bất động trong thời gian dài nếu không có chỉ định của bác sĩ. Với nhiều trường hợp đau lưng thông thường, duy trì vận động nhẹ nhàng trong giới hạn chịu được có thể hỗ trợ quá trình phục hồi.
Đau lưng thấp có thể bắt nguồn từ những nguyên nhân đơn giản như căng cơ, sai tư thế nhưng cũng có thể là biểu hiện của thoát vị đĩa đệm, bệnh lý cột sống hoặc chèn ép thần kinh. Đặc điểm cơn đau, triệu chứng đi kèm và thời gian kéo dài là những yếu tố quan trọng để đánh giá mức độ nghiêm trọng.Nếu đau kéo dài, tái diễn hoặc kèm tê bì, yếu chân, rối loạn tiểu tiện, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân thay vì tự điều trị kéo dài.
Bệnh viện Thiện Hạnh với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm và hệ thống trang thiết bị hiện đại giúp người bệnh được đánh giá tình trạng đau lưng xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng điều trị phù hợp, hạn chế ảnh hưởng đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống.
Xem thêm:Chấn thương cột sống: Nguyên nhân, triệu chứng và cách sơ cứu