Ung thư vòm họng thường âm thầm tấn công những đối tượng có lối sống kém lành mạnh như lạm dụng rượu bia, thuốc lá, đặc biệt là nam giới tuổi trung niên. Dù là bệnh lý nguy hiểm, nhưng bệnh có thể được điều trị hiệu quả với tỷ lệ sống sau 5 năm lên đến 90% nếu can thiệp ngay từ giai đoạn sớm. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết về nguyên nhân gây bệnh, các dấu hiệu cảnh báo và cách phòng ngừa ung thư vòm họng hiệu quả trong bài viết dưới đây.
Bệnh ung thư vòm họng là gì?
Ung thư vòm họng là căn bệnh đặc biệt phổ biến tại khu vực Đông Nam Á và miền Nam Trung Quốc, chủ yếu do thói quen ăn uống thực phẩm lên men. Bệnh lý này phát sinh từ các tế bào biểu mô ở vùng vòm họng, gây ra các tình trạng như nghẹt mũi, ù tai, đau đầu – những triệu chứng vốn rất dễ nhầm lẫn với bệnh lý hô hấp thông thường như viêm xoang hay viêm tai giữa.
Tại Việt Nam, ung thư vòm họng nằm trong top 10 bệnh ung thư phổ biến với số ca mắc mới hàng năm lên đến hơn 5.500 ca trong đó có khoảng 3.500 ca tử vong, theo GLOBOCAN. Chính vì tính chất nguy hiểm và phổ biến của căn bệnh này, việc nhận ra những thay đổi rất nhỏ của cơ thể qua những dấu hiệu cảnh báo cũng có thể giúp bạn bảo vệ bản thân trước căn bệnh nguy hiểm này.
Đối tượng nguy cơ cao mắc ung thư vòm họng
Ung thư vòm họng ghi nhận số ca mắc bệnh chủ yếu là nam giới trong độ tuổi lao động từ 40 – 60 tuổi. Bên cạnh yếu tố giới tính và độ tuổi, sự khởi phát của căn bệnh này còn liên quan mật thiết đến những thói quen sinh hoạt tưởng chừng như vô hại hàng ngày.
Lối sống kém lành mạnh
Các nghiên cứu cho thấy, việc thường xuyên tiêu thụ thực phẩm ướp muối, lên men như cá muối, dưa muối, cà muối và các thực phẩm chứa nhiều nitrosamine có mối liên quan rõ ràng với nguy cơ ung thư vòm họng. Trong quá trình chế biến và lên men, các hợp chất nitrosamine có thể được hình thành, làm tăng nguy cơ tổn thương tế bào niêm mạc vòm họng và thúc đẩy quá trình hình thành ung thư theo thời gian.
Bên cạnh đó, khói thuốc lá và cồn trong rượu bia khi tiếp xúc trực tiếp với hầu họng thường xuyên sẽ làm tổn thương niêm mạc và kích thích các tổn thương tiền ung thư này tiến triển thành tế bào ung thư trong tương lai.
Nhiễm virus Epstein-Barr (EBV)
Có đến 80% ca mắc ung thư vòm họng có liên quan trực tiếp đến virus Epstein-Barr. Phần lớn chúng ta đều từng nhiễm virus này nhưng chúng hoàn toàn vô hại và không gây ra bất kỳ triệu chứng gì. Tuy nhiên, trong một số ít trường hợp đặc biệt, EBV có thể gây ra các biến đổi về mặt di truyền trong tế bào vòm họng, làm tăng nguy cơ kích hoạt các tế bào ác tính.
Tiền sử gia đình
Ung thư vòm họng không di truyền từ đời này sang đời khác nhưng các gen đột biến gây ung thư vòm họng có thể di truyền. Nếu trong gia đình có người thân từng mắc ung thư vòm họng, khả năng mắc bệnh của các thành viên còn lại sẽ cao hơn.
Dấu hiệu cảnh báo ung thư vòm họng
Do vòm họng nằm ở vị trí khuất sâu và là nơi giao nhau của nhiều cơ quan, các triệu chứng ban đầu của ung thư vòm họng thường giống với các bệnh lý tai – mũi – họng thông thường.
Triệu chứng giai đoạn sớm
Khi bệnh bắt đầu khởi phát, các biểu hiện thường rất mơ hồ và dễ nhầm lẫn với bệnh hô hấp thông thường. Điểm khác biệt là các triệu chứng này kéo dài dai dẳng, dù có uống thuốc cũng không thuyên giảm và có xu hướng tăng dần:
- Nghẹt mũi một bên
- Chảy máu mũi tái diễn
- Ù tai và giảm thính lực
- Đau đầu
Theo các thống kê lâm sàng, có 70-90% bệnh nhân ung thư vòm họng tìm đến bệnh viện vì thấy xuất hiện các hạch ở cổ. Đây cũng được coi là dấu hiệu thường gặp và xuất hiện sớm của bệnh.
Triệu chứng giai đoạn tiến triển
Khi khối u tăng dần về kích thước, xâm lấn các cơ quan xung quanh và chèn ép vào dây thần kinh sọ, người bệnh sẽ gặp các triệu chứng nghiêm trọng hơn:
- Song thị (nhìn đôi), thậm chí mù mắt
- Đau đầu dữ dội
- Liệt các dây thần kinh sọ
Nếu phát hiện bệnh ở giai đoạn này, việc chữa trị sẽ gặp rất nhiều khó khăn, phức tạp và hiệu quả điều trị cũng giảm đi đáng kể. Do đó, ngay khi phát hiện các biểu hiện bất thường của cơ thể, hãy đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và can thiệp sớm.
Các phương pháp chẩn đoán ung thư vòm họng phổ biến
Để xác định một người có mắc ung thư vòm họng hay không, các bác sĩ không chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng mà phải phối hợp nhiều phương pháp chẩn đoán cận lâm sàng để xác định chính xác sự hiện diện của khối u, bản chất tế bào và giai đoạn tiến triển bệnh.
- Nội soi tai mũi họng: Bác sĩ sử dụng ống nội soi để quan sát toàn bộ niêm mạc trong vòm họng, phát hiện các dấu hiệu tổn thương bất thường.
- Sinh thiết khối u: Nếu quá trình nội soi phát hiện khối u hoặc vùng niêm mạc nghi ngờ, bác sĩ sẽ tiến hành lấy mẫu mô nhỏ để làm xét nghiệm sinh thiết. Qua đó, xác định tính chất khối u là lành tính hay ác tính.
- Xét nghiệm tế bào học: Chọc hút bằng kim nhỏ tế bào hạch cổ để tìm sự hiện diện tế bào lạ/ác tính
- Định lượng EBV DNA: Phương pháp này sử dụng các kỹ thuật sinh học để đo lường tải lượng DNA của virus EBV trong máu, đánh giá nguy cơ mắc bệnh trong tương lai.
- Chụp PET/CT: Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh này cho phép bác sĩ đánh giá toàn diện tế bào ung thư bao gồm: kích thước, vị trí, mức độ xâm lấn và tình trạng di căn.
- Chụp MRI vùng đầu cổ: Hình ảnh các cấu trúc phần mềm vùng đầu – mặt – cổ của bệnh nhân được dựng lại một cách chi tiết và chính xác, giúp bác sĩ nhìn rõ tình trạng khối u.
Cách phòng ngừa ung thư vòm họng
Dù là một căn bệnh ung thư ác tính nhưng ung thư vòm họng hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả qua các biện pháp vô cùng đơn giản như thay đổi lối sống hay thiết lập các thói quen lành mạnh.
Hạn chế tiêu thụ thực phẩm chua
Thay thế các món ăn lên men chứa nhiều Nitrosamine bằng các loại rau củ quả giàu vitamin và chất chống oxy hóa để tăng cường sức đề kháng cho cơ thể và bảo vệ lớp niêm mạc họng trước các tác nhân gây đột biến tế bào.
Từ bỏ rượu bia, thuốc lá
Việc từ bỏ thuốc lá không chỉ bảo vệ bản thân trước căn bệnh ung thư vòm họng mà còn giảm nguy cơ mắc các bệnh ung thư nguy hiểm khác như: ung thư phổi, gan, thực quản… Bên cạnh đó, việc kiểm soát lượng cồn nạp vào cơ thể sẽ tránh làm tổn thương niêm mạc hầu họng, ngăn chặn các tế bào ác tính phát triển.
Tầm soát nguy cơ ung thư vòm họng
Vì căn bệnh này chủ yếu xuất hiện ở khu vực Đông Nam Á và Việt Nam cũng không ngoài vùng ảnh hưởng, nên bất kỳ ai cũng nên thực hiện tầm soát định kỳ. Đặc biệt, những người thuộc nhóm nguy cơ cao cần chủ động thăm khám sớm thay vì chờ đến khi cơ thể xuất hiện triệu chứng rõ rệt.
Hiện nay, Bệnh viện Thiện Hạnh đã xây dựng và triển khai hai gói khám tầm soát nguy cơ ung thư vòm họng – cơ bản và chuyên sâu, để đáp ứng trọn vẹn nhu cầu và giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe một cách tối ưu.
Xem chi tiết gói khámtại đây!
Kết luận
Mặc dù là một trong những căn bệnh phổ biến tại Việt Nam,ung thư vòm họng hoàn toàn có thể được khống chế nếu phát hiện sớm và can thiệp ngay từ giai đoạn khởi phát. Việc chủ động thay đổi lối sống kết hợp tầm soát định kỳ chính là tấm lá chắn thiết thực nhất cho bạn và những người thân yêu. Luôn tiên phong với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại,Bệnh viện Thiện Hạnh tự hào là điểm tựa tin cậy, đồng hành cùng bạn trên con đường chăm sóc sức khỏe.