Ung thư dạ dày có thể hình thành và tiến triển âm thầm trong suốt nhiều năm mà không có dấu hiệu gì rõ ràng. Đó cũng là lý do mà hơn 80% số người mắc bệnh chỉ được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn, làm lỡ mất giai đoạn vàng để điều trị. Vậy đâu là nguyên nhân gây bệnh, những dấu hiệu cảnh báo nào cần lưu ý và các phương pháp chẩn đoán hiện nay giúp phát hiện ung thư dạ dày sớm, cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Tổng quan về bệnh ung thư dạ dày
Ung thư dạ dày là một trong những bệnh lý ác tính thường gặp tại Việt Nam, đứng thứ 3 ở nam giới và thứ 4 ở nữ giới trong số các loại ung thư phổ biến. Đáng chú ý, phần lớn trường hợp chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, khiến hiệu quả điều trị bị hạn chế đáng kể.
Hiện nay, tỷ lệ phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm đang tăng lên, mở ra nhiều cơ hội điều trị khỏi và cải thiện tiên lượng sống cho người bệnh, nhờ:
- Sự phát triển của các trang thiết bị chẩn đoán hiện đại
- Sự đa dạng của các phương pháp điều trị, thuốc men
- Ý thức chủ động tầm soát sức khỏe ngày càng được nâng cao trong cộng đồng
Nguyên nhân gây ung thư dạ dày
Quá trình hình thành ung thư dạ dày thường trải qua nhiều năm, dưới tác động của một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ, khiến tế bào niêm mạc dần biến đổi bất thường. Dưới đây là những nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây ung thư dạ dày.
Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP)
Vi khuẩn HP là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra ung thư dạ dày, thậm chí Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp loại vi khuẩn này vào nhóm tác nhân gây ung thư loại I. Do có khả năng gây viêm mạn tính niêm mạc dạ dày, dẫn đến các tổn thương tiền ung thư, tình trạng nhiễm HP kéo dài nếu không được điều trị có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư dạ dày lên gấp 3–6 lần so với người không nhiễm.
Chế độ ăn uống không lành mạnh
Nguy cơ mắc ung thư dạ dày tăng cao ở những người có xu hướng ăn mặn, thường xuyên sử dụng thực phẩm hun khói, dưa muối, cá muối hoặc các loại thực phẩm chứa Nitrat, Nitrit. Những hợp chất này khi vào cơ thể có thể chuyển hóa thành nitrosamine – một tác nhân được biết đến với khả năng gây tổn thương tế bào niêm mạc dạ dày.
Hút thuốc lá
Không chỉ ảnh hưởng đến các cơ quan hệ hô hấp, hệ tim mạch, hút thuốc lá còn gây ra những tổn thương nghiêm trọng đến dạ dày. Theo các chuyên gia, người hút thuốc lá có nguy cơ mắc ung thư dạ dày cao hơn khoảng 1,5-2 lần so với người không hút thuốc, bởi các chất độc hại trong khói thuốc tác động trực tiếp lên niêm mạc đường tiêu hóa.
Yếu tố di truyền, tiền sử gia đình
Nếu trong gia đình có người thân từng mắc ung thư dạ dày, nguy cơ các thành viên còn lại trong gia đình mắc bệnh có thể tăng gấp 2-3 lần. Một số trường hợp liên quan đến đột biến gen CDH1, gây hội chứng ung thư dạ dày di truyền khuếch tán, làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nhiều người trong gia đình cùng mắc bệnh đều do gen, đôi khi đó chỉ là hệ quả của thói quen ăn uống hoặc cùng nhiễm vi khuẩn HP trong gia đình.
Các tổn thương tiền ung thư
Một số tình trạng tổn thương niêm mạc dạ dày nếu không được theo dõi và điều trị có thể tiến triển thành ung thư, bao gồm: viêm teo niêm mạc dạ dày, dị sản ruột và loạn sản biểu mô. Đây là lý do những người có các tổn thương này cần được nội soi theo dõi định kỳ thay vì chỉ điều trị triệu chứng.
Triệu chứng của ung thư dạ dày
Một trong những điều khiến ung thư dạ dày trở nên nguy hiểm chính là sự “ẩn mình” của nó trong giai đoạn đầu. Các triệu chứng không chỉ mơ hồ mà còn rất dễ bị nhầm lẫn với những bệnh lý tiêu hóa thông thường, khiến đa số người bệnh chủ quan và bỏ lỡ thời điểm vàng để điều trị.
Triệu chứng ung thư dạ dày giai đoạn đầu
Ở giai đoạn mới khởi phát, dấu hiệu bệnh thường rất mờ nhạt, bao gồm:
- Đầy bụng, khó tiêu
- Khó chịu vùng thượng vị
- Ăn nhanh no
- Chán ăn, ăn không ngon miệng
Vì những triệu chứng này khá giống với viêm dạ dày hay rối loạn tiêu hóa nên nhiều người có xu hướng tự mua thuốc điều trị tại nhà thay vì đi khám, khiến bệnh âm thầm tiến triển mà không được phát hiện.
Triệu chứng bệnh khi bắt đầu tiến triển
Đây là giai đoạn người bệnh bắt đầu có những triệu chứng rõ ràng hơn do khối u đã phát triển lớn, cụ thể:
- Đau vùng thượng vị
- Sụt cân không rõ nguyên nhân
- Mệt mỏi kéo dài
- Nôn ói thường xuyên
- Thiếu máu, da xanh xao, hoa mắt, chóng mặt
- Đi ngoài phân đen hoặc có dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa
Triệu chứng bệnh ở giai đoạn muộn
Đến giai đoạn muộn, bệnh đã tiến triển nặng hoặc có thể đã di căn, lúc này, người bệnh có thể gặp các biến chứng như:
- Hẹp môn vị gây nôn ói, ăn uống khó khăn
- Cổ trướng (tích dịch ổ bụng)
- Di căn đến gan, phúc mạc
- Nổi hạch Virchow vùng cổ
- Di căn buồng trứng ở nữ giới (u Krukenberg)
Khi bệnh đã diễn biến nặng nề ở giai đoạn này, việc điều trị trở nên phức tạp và khó khăn hơn nhiều so với giai đoạn đầu.
Phương pháp chẩn đoán ung thư dạ dày
Vì các triệu chứng bệnh giai đoạn đầu không quá rõ ràng, việc chẩn đoán ung thư dạ dày không thể chỉ dựa vào biểu hiện lâm sàng mà còn cần đến các phương tiện cận lâm sàng chuyên sâu.
Nội soi dạ dày
Đây được xem là phương pháp tối ưu để phát hiện ung thư dạ dày. Thông qua các hình ảnh quan sát trực tiếp niêm mạc dạ dày của người bệnh, bác sĩ có thể nhận diện các tổn thương bất thường, đồng thời tiến hành sinh thiết để xét nghiệm giải phẫu bệnh, giúp xác định chính xác bản chất của tổn thương là lành tính hay ác tính.
Bằng việc nội soi dạ dày, bác sĩ cũng có thể phát hiện và kiểm soát các tổn thương tiền ung thư trước khi chúng kịp tiến triển thành ung thư thực sự.
Nội soi NBI (Narrow Band Imaging)
Kỹ thuật này sử dụng ánh sáng dải tần hẹp để làm rõ cấu trúc mạch máu và bề mặt niêm mạc dạ dày. Nhờ đó, hỗ trợ bác sĩ phát hiện các vùng loạn sản hoặc ung thư giai đoạn sớm – những tổn thương rất nhỏ mà nội soi thông thường có thể bỏ sót.
Xét nghiệm vi khuẩn HP
Vì HP là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ung thư dạ dày, việc xác định tình trạng nhiễm khuẩn này đóng vai trò quan trọng trong quá trình chẩn đoán và tầm soát. Một số phương pháp xét nghiệm HP thường được sử dụng gồm: test hơi thở Urea, xét nghiệm tìm kháng nguyên HP trong phân, hoặc sinh thiết mô dạ dày trong quá trình nội soi.
Chụp CT Scan
Sau khi xác định có tổn thương ác tính, chụp CT scan ổ bụng giúp đánh giá mức độ xâm lấn của khối u, tình trạng hạch và di căn ở các cơ quan lân cận như gan, phổi, phúc mạc. Đây là bước quan trọng để xác định giai đoạn bệnh, từ đó bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.
Phương pháp điều trị ung thư dạ dày
Sau khi có kết quả chẩn đoán xác định ung thư dạ dày, bác sĩ sẽ đánh giá đầy đủ các yếu tố như giai đoạn bệnh, vị trí và kích thước khối u để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp. Tùy từng trường hợp cụ thể, việc điều trị có thể chỉ cần một phương pháp đơn lẻ hoặc phối hợp nhiều phương pháp nhằm đạt hiệu quả tối ưu. Các phương pháp điều trị ung thư dạ dày hiện nay bao gồm:
- Phẫu thuật cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ dạ dày.
- Hoá trị.
- Xạ trị.
- Liệu pháp nhắm trúng đích.
Kết luận
Ung thư dạ dày là bệnh có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm, khi đó tỷ lệ sống sau 5 năm của người bệnh có thể vượt 90%. Do đó, tầm soát định kỳ là chìa khóa để phát hiện bệnh ngay từ những tổn thương ban đầu, tăng cơ hội điều trị và giảm thiểu rủi ro cho sức khỏe.
Bệnh viện Thiện Hạnh với hệ thống trang thiết bị đầy đủ cùng các phương tiện chẩn đoán tối tân và đội ngũ y bác sĩ nhiều kinh nghiệm, sẵn sàng đồng hành cùng người dân khu vực Tây Nguyên trong việc tầm soát và phát hiện sớm nguy cơ ung thư dạ dày. Nếu bạn thuộc nhóm có nguy cơ cao, hãy chủ động thăm khám định kỳ để bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa của mình.
Tham khảo chi tiết gói khámtại đây!
Xem thêm: Dịch vụ siêu âm