Theo thống kê GLOBOCAN năm 2022, Việt Nam ghi nhận hơn 4.600 ca ung thư cổ tử cung mới và hơn 2.500 ca tử vong hàng năm tương đương khoảng gần 7 người mất đi mỗi ngày vì một căn bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả và phát hiện sớm được. Con số này không đến từ việc bệnh tiến triển nhanh mà chính vì sự mơ hồ của các triệu chứng khiến người bệnh bỏ qua giai đoạn tốt để điều trị. Hiểu đúng về nguyên nhân nhận biết sớm các dấu hiệu và nắm vững cách phòng ngừa chính là bước đầu tiên để bảo vệ sức khỏe trước khi quá muộn.
Tổng quan về ung thư cổ tử cung
Ung thư cổ tử cung là kết quả của một quá trình biến đổi bất thường của các biểu mô cổ tử cung, căn bệnh này không xuất hiện một cách đột ngột mà là một quá trình kéo dài nhiều năm.
Theo thống kê từ GLOBOCAN, tại Việt Nam, ung thư cổ tử cung xếp thứ 11 trong các loại ung thư phổ biến hàng đầu, với hơn 4.600 ca mắc mới được ghi nhận trong năm. Điều đáng lo ngại, tỷ lệ tử vong của căn bệnh này lên đến 2.500 ca – tức hơn một nửa số người được chẩn đoán đã không qua khỏi. Với một căn bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc-xin, có thể phát hiện sớm qua tầm soát và có khả năng điều trị thành công khi chẩn đoán ở giai đoạn đầu, đây là con số không đáng có.
Nguyên nhân gây ung thư cổ tử cung
Hơn 95% trường hợp ung thư cổ tử cung có liên quan đến virus HPV (Human Papillomavirus) – một loại virus chủ yếu lây qua đường tình dục. Trong đó, HPV type 16 và 18 là hai chủng được xếp vào loại nguy hiểm, chiếm khoảng 70% tổng số ca bệnh.
Tuy nhiên, không phải ai nhiễm HPV cũng tiến triển thành ung thư. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phần lớn phụ nữ nhiễm HPV sẽ có khả năng tự đào thải trong vòng 1-2 năm nhờ cơ chế hoạt động của hệ miễn dịch mà không để lại bất kỳ hậu quả gì. Trường hợp gây ra ung thư cổ tử cung là do virus tồn tại dai dẳng trong cơ thể, kết hợp với nhiều yếu tố nguy cơ làm suy yếu khả năng kiểm soát của hệ miễn dịch.
Ai có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung
Ngoài những người nhiễm HPV – nhóm nguy cơ cao có thể tiến triển thành ung thư cổ tử cung, một số yếu tố khác cũng có thể làm tăng thêm nguy cơ mắc bệnh hoặc tạo điều kiện thuận lợi để virus HPV tồn tại và gây tổn thương lâu dài trong cơ thể:
- Quan hệ tình dục sớm: Nếu quan hệ tình dục sớm trước 18 tuổi, khi các biểu mô cổ tử cung chưa hoàn thiện, nguy cơ nhiễm HPV và gây ra các tổn thương tiền ung thư sẽ cao hơn.
- Có nhiều bạn tình: Đường tình dục là con đường lây nhiễm chính của HPV, khi có nhiều bạn tình đồng nghĩa với việc tiếp xúc với nhiều nguồn lây nhiễm khác nhau, khiến nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung tăng lên theo số bạn tình.
- Hút thuốc lá: Các chất độc trong khói thuốc có thể làm suy yếu hệ miễn dịch và tạo điều kiện thuận lợi để HPV tồn tại trong cơ thể thay vì bị đào thải tự nhiên.
- Suy giảm hệ miễn dịch: Hệ miễn dịch đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát và loại bỏ HPV trước khi virus gây tổn thương lâu dài. Khi hệ miễn dịch suy yếu, quá trình tiến triển từ nhiễm HPV sang ung thư cổ tử cung diễn ra nhanh chóng.
- Chưa tiêm vắc-xin HPV: Vì thiếu thông tin hoặc lo ngại về tác dụng phụ, nhiều phụ nữ bỏ qua mũi tiêm quan trọng này, đồng nghĩa với việc bỏ qua lớp bảo vệ chủ động hiệu quả nhất hiện có trước các chủng HPV có khả năng gây ung thư.
Dấu hiệu cảnh báo mắc ung thư cổ tử cung
Ung thư cổ tử cung có tiên lượng điều trị tích cực nếu được phát hiện sớm nhưng người bệnh thường bỏ qua giai đoạn này vì sự “im lặng” của các triệu chứng.
Giai đoạn đầu
Hầu hết người bệnh ở giai đoạn này đều không có bất cứ triệu chứng nào – không đau, không ra máu, không có bất thường nào có thể cảm nhận được trong sinh hoạt hàng ngày. Đây chính là lý do nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã bước vào giai đoạn tiến triển, khi cơ hội điều trị đã bị thu hẹp đáng kể so với giai đoạn sớm.
Giai đoạn tiến triển
Khi bệnh bước vào giai đoạn tiến triển xa, người bệnh sẽ bắt đầu nhận thấy một số dấu hiệu sau:
- Ra máu âm đạo bất thường: Xuất huyết ngoài chu kỳ kinh nguyệt, kéo dài bất thường hoặc xuất huyết sau mãn kinh
- Ra huyết sau giao hợp: Cảm giác đau bất thường và chảy máu kéo dài sau khi quan hệ
- Khí hư bất thường: Dịch âm đạo có mùi hôi, màu sắc bất thường
- Đau vùng chậu: Cảm giác đau âm ỉ hoặc nặng nề vùng bụng dưới và xương chậu
Dù các triệu chứng trên có thể gặp ở nhiều bệnh phụ khoa khác nhau nhưng khi cơ thể phát ra bất kỳ dấu hiệu nào trong số này, đừng chủ quan tự xử lý tại nhà. Hãy đến cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn, thăm khám và làm các xét nghiệm cần thiết.
Cách phòng ngừa ung thư cổ tử cung
Ung thư cổ tử cung là một trong số ít bệnh ung thư có thể phòng ngừa chủ động bằng các biện pháp đơn giản, khoa học.
Tiêm vắc-xin HPV
Đây là biện pháp phòng ngừa rất hiệu quả đối với ung thư cổ tử cung. Vắc-xin HPV giúp bảo vệ cơ thể trước các chủng HPV nguy cơ cao với hiệu quả lên đến hơn 90%. Tại Việt Nam, Bộ Y tế khuyến cáo tiêm vắc-xin HPV cho nữ giới từ 9–45 tuổi, trong đó hiệu quả tốt nhất đạt được khi tiêm trước khi bắt đầu hoạt động tình dục.
Duy trì lối sống lành mạnh
Bên cạnh tiêm vắc-xin, một số thay đổi trong lối sống hàng ngày cũng góp phần đáng kể vào việc phòng ngừa ung thư cổ tử cung:
- Không hút thuốc lá: Bỏ thuốc hoặc tránh xa khói thuốc thụ động giúp bảo vệ hệ miễn dịch tại niêm mạc cổ tử cung, giảm nguy cơ mắc bệnh.
- Tăng cường sức đề kháng: Chế độ ăn uống cân bằng, ngủ đủ giấc và vận động thể chất đều đặn giúp hệ miễn dịch hoạt động tốt hơn, để cơ thể tự đào thải HPV trước khi virus gây tổn thương lâu dài.
Tầm soát nguy cơ ung thư cổ tử cung tại Bệnh viện Thiện Hạnh
Việc nhận diện nguy cơ ung thư cổ tử cung qua các dấu hiệu là điều không khả thi, bởi vì khi triệu chứng xuất hiện rõ ràng, bệnh thường đã bước vào giai đoạn nguy hiểm. Do đó, chủ động khám tầm soát, ngay cả khi cơ thể hoàn toàn bình thường chính là cách để phòng ngừa bệnh hiệu quả.
Bệnh viện Thiện Hạnh triển khai các gói khám tầm soát nguy cơ ung thư cổ tử cung, giúp người bệnh đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe thông qua các hạng mục khám khác nhau.
- Soi cổ tử cung:Phương pháp này cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp bề mặt cổ tử cung dưới hệ thống kính phóng đại chuyên dụng, qua đó, phát hiện các tổn thương bất thường ngay cả khi còn rất nhỏ và chưa gây ra bất kỳ triệu chứng nào.
- HPV Genotype PCR hệ thống tự động:Mục tiêu của xét nghiệm là xác định tình trạng nhiễm HPV của người bệnh và phân loại các chủng HPV nguy cơ cao.
- Xét nghiệm tế bào học chất lỏng – Liquid-based Cytology (Liqui Prep, Thinprep Pap test):Đây là thế hệ tầm soát tế bào học tiên tiến hơn so với Pap smear truyền thống, giúp phát hiện các biến đổi bất thường ở cổ tử cung mức độ sớm với độ chính xác cao hơn.
Kết luận
Ung thư cổ tử cung là căn bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị thành công nếu được phát hiện đúng lúc. Bằng việc thực hiện các phương pháp tầm soát định kỳ, người bệnh không chỉ được điều trị hiệu quả hơn mà còn có cơ hội nâng cao chất lượng sống. Vì thế, chị em nên chủ động thăm khám định kỳ kết hợp tiêm vắc-xin HPV để tạo thêm lớp bảo vệ vững chắc cho sức khỏe của chính mình.
Tham khảo gói khám tầm soát nguy cơ ung thư cổ tử cung của Bệnh viện Thiện Hạnhtại đây!