Tê bì chân tay là tình trạng khá phổ biến, có thể xuất hiện thoáng qua sau khi ngồi, nằm sai tư thế nhưng cũng có trường hợp kéo dài, tái diễn và ảnh hưởng đến vận động, sinh hoạt. Nguyên nhân gây tê có thể liên quan đến dây thần kinh, cột sống, tuần hoàn máu, thiếu hụt vitamin hoặc một số bệnh lý chuyển hóa. Việc nhận biết đặc điểm của triệu chứng và thăm khám đúng lúc giúp phát hiện sớm nguyên nhân, từ đó có hướng xử trí phù hợp.
Tê bì chân tay là gì?
Tê bì chân tay là cảm giác bất thường xảy ra ở tay, chân hoặc các ngón, thường được mô tả như kiến bò, châm chích, kim châm, nóng rát hoặc giảm cảm giác. Tình trạng này có thể xuất hiện ở một vị trí cụ thể hoặc lan dọc theo đường đi của dây thần kinh.
Trong một số trường hợp, tê bì chỉ kéo dài vài phút và biến mất sau khi thay đổi tư thế. Tuy nhiên, nếu triệu chứng thường xuyên xuất hiện, kéo dài hoặc đi kèm đau, yếu cơ, mất thăng bằng…, người bệnh cần được kiểm tra để tìm nguyên nhân.
Nguyên nhân gây tê bì chân tay
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng tê bì ở tay và chân, từ những vấn đề sinh hoạt thông thường đến các bệnh lý liên quan đến thần kinh, cột sống, mạch máu hoặc chuyển hóa.
Chèn ép dây thần kinh
Đây là một trong những nguyên nhân thường gặp. Khi ngồi xổm, ngồi vắt chéo chân, nằm đè lên tay hoặc duy trì một tư thế quá lâu, dây thần kinh có thể bị chèn ép, gây cảm giác tê, châm chích hoặc giảm cảm giác tạm thời.
Thông thường, triệu chứng sẽ giảm sau khi thay đổi tư thế và vận động nhẹ nhàng.
Bên cạnh đó, các bệnh lý cột sống như thoái hóa cột sống cổ, thoát vị đĩa đệm hoặc tổn thương vùng cột sống thắt lưng cũng có thể gây chèn ép rễ thần kinh, khiến người bệnh bị tê hoặc đau lan xuống tay, chân.
Tuần hoàn máu kém
Máu lưu thông không tốt có thể khiến các chi không nhận đủ oxy và dưỡng chất, từ đó xuất hiện cảm giác tê, lạnh hoặc châm chích.
Tình trạng này có thể liên quan đến bệnh lý mạch máu hoặc một số yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, ít vận động, thừa cân, rối loạn mỡ máu…
Bệnh tiểu đường
Tiểu đường kéo dài và kiểm soát đường huyết không tốt có thể gây tổn thương các dây thần kinh ngoại biên. Người bệnh thường xuất hiện cảm giác tê, châm chích, nóng rát ở bàn chân, sau đó có thể lan dần lên cẳng chân hoặc ảnh hưởng đến bàn tay.
Người mắc tiểu đường không nên chủ quan khi xuất hiện tê bì kéo dài. Giảm cảm giác ở bàn chân có thể khiến người bệnh khó nhận biết các vết trầy xước, vết thương hoặc bỏng, làm tăng nguy cơ biến chứng.
Thiếu vitamin và khoáng chất
Một số vitamin nhóm B, đặc biệt vitamin B12, có vai trò quan trọng đối với hoạt động của hệ thần kinh. Thiếu vitamin B12 có thể gây tê, châm chích hoặc yếu ở tay chân.
Tuy nhiên, không nên tự ý bổ sung vitamin liều cao. Người bệnh cần được bác sĩ đánh giá chế độ dinh dưỡng, tiền sử bệnh và thực hiện xét nghiệm khi cần thiết để xác định nguyên nhân.
Bệnh lý thần kinh
Một số bệnh lý ảnh hưởng đến hệ thần kinh ngoại biên hoặc hệ thần kinh trung ương cũng có thể gây tê bì chân tay. Tùy vị trí tổn thương, người bệnh có thể đồng thời xuất hiện đau buốt, nóng rát, yếu cơ, giảm phản xạ hoặc khó giữ thăng bằng.
Một số bệnh lý và thuốc
Một số loại thuốc có thể gây tác dụng phụ ảnh hưởng đến thần kinh ngoại biên. Ngoài ra, suy giáp, bệnh thận, rối loạn điện giải và một số bệnh lý khác cũng có thể liên quan đến cảm giác tê bì.
Do có nhiều nguyên nhân khác nhau, người bệnh không nên tự xác định nguyên nhân chỉ dựa vào triệu chứng mà cần thăm khám nếu tình trạng kéo dài hoặc tái diễn.
Tê bì chân tay có nguy hiểm không?
Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào nguyên nhân. Nếu tê bì xuất hiện sau khi nằm hoặc ngồi sai tư thế và nhanh chóng biến mất sau khi vận động, tình trạng này thường không đáng lo.
Tuy nhiên, tê bì chân tay kéo dài hoặc xuất hiện thường xuyên có thể là dấu hiệu của bệnh lý cần được kiểm tra. Đặc biệt, tình trạng tê xuất hiện đột ngột, nhất là ở một bên cơ thể, cần được chú ý vì có thể liên quan đến đột quỵ.
Người bệnh cần được cấp cứu ngay nếu tê hoặc yếu đột ngột ở mặt, tay hoặc chân; méo miệng; nói khó, nói ngọng; chóng mặt, mất thăng bằng; rối loạn thị giác hoặc đau đầu dữ dội bất thường.
Khi nào nên đi khám và cách xử trí khi bị tê bì chân tay
Khi nào nên đi khám?
Người bệnh nên thăm khám sớm giúp bác sĩ xác định nguyên nhân và tránh bỏ sót những bệnh lý cần điều trị, khi tình trạng tê bì chân tay có triệu chứng như sau:
- Xuất hiện thường xuyên hoặc ngày càng tăng.
- Kéo dài dù đã thay đổi tư thế và nghỉ ngơi.
- Gây giảm cảm giác, khó cầm nắm hoặc ảnh hưởng đến việc đi lại.
- Kèm đau, nóng rát, yếu cơ hoặc co thắt cơ.
- Xuất hiện sau chấn thương.
- Đi kèm chóng mặt, khó nói, méo miệng, mất thăng bằng hoặc rối loạn thị giác.
- Xuất hiện ở người đang mắc các bệnh lý như tiểu đường, bệnh cột sống hoặc bệnh thần kinh.
Cách xử trí khi bị tê bì chân tay
Nếu tê bì xuất hiện do giữ một tư thế quá lâu và không đi kèm dấu hiệu bất thường, người bệnh có thể thay đổi tư thế, vận động nhẹ nhàng và tránh tiếp tục duy trì tư thế gây chèn ép.
Về lâu dài, nên duy trì vận động phù hợp, hạn chế ngồi hoặc đứng quá lâu, giữ tư thế đúng khi làm việc và nghỉ giải lao sau những khoảng thời gian làm việc kéo dài.
Người mắc bệnh nền cần kiểm soát tốt tình trạng bệnh theo hướng dẫn của bác sĩ. Chế độ ăn uống đa dạng, đầy đủ dưỡng chất cũng góp phần duy trì sức khỏe thần kinh.
Không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau, thuốc bổ thần kinh hoặc vitamin liều cao để điều trị tê bì khi chưa xác định nguyên nhân. Việc điều trị cần tập trung vào bệnh lý gây ra triệu chứng.
Đặc biệt, người bị giảm cảm giác ở bàn chân nên kiểm tra chân thường xuyên, tránh đi chân trần và cẩn thận khi tiếp xúc với nguồn nhiệt để hạn chế nguy cơ chấn thương hoặc bỏng mà không nhận biết.
Phòng ngừa tê bì chân tay
Một lối sống khoa học có thể giúp giảm nguy cơ xuất hiện hoặc tái phát tê bì. Mỗi người nên vận động thường xuyên, hạn chế duy trì một tư thế quá lâu và chú ý tư thế khi làm việc, lái xe hoặc sử dụng máy tính.
Chế độ ăn nên đảm bảo đầy đủ các nhóm chất, đặc biệt là protein, vitamin nhóm B, rau xanh và trái cây. Người có bệnh lý nền như tiểu đường, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh tuyến giáp cần tuân thủ điều trị và kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Quan trọng nhất, không nên xem nhẹ tình trạng tê kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần. Xác định đúng nguyên nhân là cơ sở để có hướng điều trị phù hợp và hạn chế nguy cơ biến chứng.
Tê bì chân tay có thể chỉ là phản ứng tạm thời do tư thế nhưng cũng có thể liên quan đến bệnh lý thần kinh, cột sống, tiểu đường hoặc tuần hoàn máu. Nếu triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm yếu cơ, đau, mất thăng bằng và các dấu hiệu thần kinh bất thường, người bệnh nên đi khám sớm.
Mỗi người bệnh có tình trạng sức khỏe và nguyên nhân bệnh khác nhau. Vì vậy, hãy thăm khám với bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị an toàn, phù hợp. Với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm,Bệnh viện Thiện Hạnh tự hào là cơ sở y tế uy tín tại khu vực Tây Nguyên, sẵn sàng đồng hành cùng người bệnh trong quá trình kiểm tra và chăm sóc sức khỏe lâu dài.
Xem thêm:Phẫu thuật cột sống cho bệnh nhân lớn tuổi, nhiều bệnh nền