Tác hại của thuốc lá không chỉ dừng lại ở ung thư phổi hay các bệnh về phổi như nhiều người vẫn nghĩ. Trong hơn 7.000 hóa chất có trong khói thuốc, hàng trăm chất độc hại đang âm thầm tấn công tim mạch, dạ dày, khả năng sinh sản và nhiều cơ quan khác trong cơ thể. Trong bài viết dưới đây, hãy cùngBệnh viện Thiện Hạnh tìm hiểu các tác hại của thuốc lá đối với cơ thể.
Tại sao hút thuốc lá có hại cho sức khỏe?
Theo thống kê từ Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI), khói thuốc lá là hỗn hợp chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có 250 chất được xác định là có hại cho sức khỏe và 69 chất có khả năng gây ung thư. Ba nhóm chất chính tạo nên phần lớn tác hại của thuốc lá gồm:
- Nicotine: Chất gây nghiện, kích thích tim đập nhanh và tăng huyết áp;
- Hắc ín (tar): Chất dính bám vào đường hô hấp, phá hủy lông mao và làm tổn thương niêm mạc;
- Carbon monoxide: Khí độc làm giảm khả năng vận chuyển oxy trong máu.
Khi hít vào, các hóa chất này không chỉ khu trú ở phổi mà đi vào máu và lan đến hầu hết cơ quan trong cơ thể. Chúng gây tổn thương tế bào, thúc đẩy quá trình oxy hóa, làm suy yếu hệ miễn dịch và tạo điều kiện cho đột biến gen – cơ chế nền tảng dẫn đến hàng loạt bệnh lý mạn tính, từ tim mạch, tiêu hóa đến ung thư ở nhiều cơ quan khác nhau, không riêng gì lá phổi.
Những tác hại của thuốc lá đối với cơ thể
Phạm vi gây hại của khói thuốc lá không dừng lại ở lá phổi mà ảnh hưởng cho gần như mọi cơ quan khác trong cơ thể. Dưới đây là những tác hại của thuốc lá đối với cơ thể người.
Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc ung thư
Với 69 chất được xác định có khả năng gây ung thư, hút thuốc lá trở thành một trong những nguyên nhân gây ra các bệnh ung thư nguy hiểm. Theo nghiên cứu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), người hút thuốc lá có nguy cơ mắc ung thư cao gấp khoảng 25 lần so với người không hút thuốc.
Ngoài ung thư phổi, hút thuốc lá còn làm tăng nguy cơ mắc các loại ung thư như: ung thư vòm họng, ung thư dạ dày – thực quản, ung thư gan, ung thư tụy…
Gây hại cho hệ hô hấp
Hút thuốc lá phá hủy trực tiếp đường thở và các túi khí nhỏ trong phổi, tạo nền tảng dẫn đến các bệnh lý hô hấp ở người hút thuốc. Trong đó, căn bệnh phổ biến hàng đầu chính là bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), bao gồm khí phế thũng và viêm phế quản mạn tính. Với người mắc hen suyễn, thuốc lá còn là tác nhân có thể kích hoạt cơn hen hoặc khiến nó trở nên trầm trọng hơn.
Tác hại của thuốc lá đối với hệ tim mạch
Ngoài các bệnh ung thư, hệ tim mạch cũng là một trong những “nạn nhân” chịu ảnh hưởng nặng nề từ khói thuốc. Thuốc lá làm tăng triglyceride, giảm cholesterol tốt, khiến máu dễ vón cục gây cản trở lưu thông đến tim và não, đồng thời gây tổn thương thành mạch máu và thúc đẩy hình thành mảng bám khiến mạch máu dày lên, hẹp lại. Những thay đổi này chính là nguyên nhân dẫn đến xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, đột quỵ…
Ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa
Hút thuốc lá gây hại cho hệ tiêu hóa theo nhiều cách khác nhau, ảnh hưởng gần như toàn bộ hệ tiêu hóa. Phổ biến hàng đầu là tình trạng ợ nóng và viêm loét dạ dày – tá tràng.
Ngoài ra, hút thuốc lá còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh Crohn (một dạng viêm ruột mạn tính) và sỏi mật, đồng thời làm trầm trọng thêm tình trạng viêm tụy. Với gan – cơ quan đảm nhiệm việc lọc độc tố khỏi máu, thuốc lá làm suy giảm khả năng xử lý và đào thải các chất độc, khiến tổn thương gan ở người có sẵn bệnh lý gan trở nên nghiêm trọng hơn.
Gây vàng răng, mắc các bệnh về răng miệng
Một trong những dấu hiệu dễ nhận thấy ở những người hút thuốc lá lâu năm là răng bị ố vàng, xỉn màu theo thời gian. Tình trạng này xảy ra do nicotine và hắc ín (tar) trong khói thuốc bám vào men răng và chúng rất khó làm sạch bằng cách đánh răng thông thường. Không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ, người hút thuốc còn có nguy cơ mắc các bệnh về nướu răng cao hơn đáng kể.
Tác hại của thuốc lá đối với người hút thuốc thụ động
Bất kỳ mức độ tiếp xúc nào với khói thuốc cũng có thể gây hại cho sức khỏe. Dù không trực tiếp hút thuốc, những người thường xuyên hít thuốc lá thụ động có nguy cơ mắc các bệnh mạch vành, làm tăng nguy cơ đột quỵ và nguy cơ ung thư phổi cao hơn so với người không tiếp xúc.
Đặc biệt, đối với phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, khói thuốc thụ động có thể gây ra nhiều biến chứng sức khỏe nghiêm trọng. Phụ nữ mang thai tiếp xúc với khói thuốc có nguy cơ sinh con nhẹ cân cao hơn. Ở trẻ nhỏ, khói thuốc làm tăng nguy cơ mắc các bệnh viêm phổi, viêm phế quản, viêm tai giữa, đồng thời khiến các cơn hen suyễn xuất hiện thường xuyên và nghiêm trọng hơn. Đáng lo ngại nhất, trẻ sơ sinh tiếp xúc với khói thuốc thụ động sau sinh có nguy cơ cao hơn mắc hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS) – một trong những nguyên nhân tử vong hàng đầu ở trẻ khỏe mạnh.
Bỏ hút thuốc mang lại lợi ích gì cho sức khỏe?
Việc bỏ thuốc lá mang lại rất nhiều lợi ích, bất kể người đó đã hút trong bao lâu hay bắt đầu bỏ thuốc ở độ tuổi nào.
Giảm nguy cơ tử vong sớm, kéo dài tuổi thọ
Người bỏ thuốc trước tuổi 40 giảm được tới 90% nguy cơ tử vong sớm do các bệnh liên quan đến thuốc lá; ngay cả khi bỏ muộn hơn, ở tuổi 45-54, nguy cơ này vẫn giảm được khoảng 2/3 so với người tiếp tục hút. Về tuổi thọ, người bỏ thuốc càng sớm thì tuổi thọ càng được kéo dài.
Giảm nguy cơ mắc ung thư
Bỏ thuốc lá làm giảm đáng kể nguy cơ mắc và tử vong do ung thư cũng như nhiều bệnh lý khác liên quan đến thuốc lá. Dù bỏ thuốc ở độ tuổi nào cũng mang lại lợi ích, nhưng lợi ích này càng nhiều đối với những người bỏ thuốc càng sớm càng tốt.
Cải thiện tiên lượng đối với người đã mắc ung thư
Ngay cả khi đã được chẩn đoán ung thư, việc bỏ thuốc tại thời điểm chẩn đoán vẫn có thể giúp giảm 30-40% nguy cơ tử vong với một số loại ung thư, đồng thời cải thiện khả năng hồi phục sau phẫu thuật, hóa trị và các phương pháp điều trị khác, cũng như giảm nguy cơ ung thư tái phát.
Bệnh viện Thiện Hạnh chung tay vì một cộng đồng không khói thuốc
Phòng chống tác hại thuốc lá là một trong những trách nhiệm đối với cộng đồng màBệnh viện Thiện Hạnh đang hướng đến. Với mục tiêu xây dựng môi trường khám chữa bệnh không khói thuốc, bệnh viện áp dụng những quy định nghiêm ngặt về việc không sử dụng thuốc lá trong toàn bộ khuôn viên đối với cả nhân viên y tế lẫn người bệnh và thân nhân.
Đây không chỉ là quy định mang tính hình thức, mà xuất phát từ mong muốn tạo ra một không gian xanh cho tất cả mọi người – đặc biệt là người bệnh đang cần môi trường điều trị an toàn để phục hồi sức khỏe, cũng như bảo vệ đội ngũ y bác sĩ, nhân viên khỏi những tác hại của khói thuốc thụ động ngay tại nơi làm việc.
Việc chủ động xây dựng môi trường không khói thuốc cũng là một phần trong nỗ lực nâng cao nhận thức cộng đồng khu vực Tây Nguyên về tác hại của thuốc lá, đồng hành cùng người dân trong hành trình từ bỏ thuốc lá và hướng đến lối sống khỏe mạnh hơn.
Xem thêm: Viêm phổi cộng đồng