Đau thắt lưng là tình trạng phổ biến có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động, làm việc và sinh hoạt hằng ngày. Cơn đau có thể xuất hiện sau khi mang vác vật nặng, vận động sai tư thế hoặc ngồi lâu, nhưng cũng có thể liên quan đến các bệnh lý cột sống và thần kinh. Vì vậy, việc nhận biết đúng nguyên nhân và điều trị phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát cơn đau, ngăn ngừa biến chứng.
Đau thắt lưng là gì?
Đau thắt lưng là cảm giác đau, căng tức hoặc khó chịu xuất hiện ở vùng cột sống phía dưới lồng ngực và phía trên mông. Cơn đau có thể khu trú tại vùng lưng hoặc lan xuống mông, đùi và chân khi có tình trạng chèn ép rễ thần kinh.
Tùy nguyên nhân, người bệnh có thể cảm thấy đau âm ỉ, đau nhói, đau buốt hoặc nóng rát. Một số trường hợp chỉ đau khi cúi, xoay người, đứng lâu hoặc vận động. Những trường hợp khác có thể đau ngay cả khi nghỉ ngơi và ảnh hưởng rõ rệt đến giấc ngủ.
Nguyên nhân gây đau thắt lưng thường gặp
Đau thắt lưng có thể xuất phát từ cơ, dây chằng, đĩa đệm, khớp, xương hoặc dây thần kinh. Xác định đúng nguyên nhân giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Căng cơ và tổn thương dây chằng
Căng cơ là một trong những nguyên nhân phổ biến gây đau thắt lưng. Tình trạng này thường xảy ra khi người bệnh nâng vật nặng, vận động quá sức, xoay người đột ngột hoặc thực hiện động tác sai tư thế.
Cơ vùng lưng bị kéo giãn quá mức có thể gây đau, co cứng và hạn chế vận động. Cơn đau thường tăng khi người bệnh cúi, xoay hoặc thay đổi tư thế.
Thoát vị đĩa đệm
Thoát vị đĩa đệm xảy ra khi phần nhân nhầy bên trong đĩa đệm thoát ra ngoài qua vùng bao xơ bị tổn thương. Khối thoát vị có thể chèn ép rễ thần kinh và gây đau thắt lưng.
Ngoài đau tại vùng lưng, người bệnh có thể xuất hiện đau lan xuống mông, đùi hoặc chân, kèm theo tê bì, châm chích hoặc yếu cơ. Đây là một trong những nguyên nhân cần được đánh giá kỹ nếu cơn đau kéo dài hoặc ảnh hưởng đến khả năng đi lại.
Thoái hóa cột sống
Theo tuổi tác, đĩa đệm và các khớp cột sống có thể dần thoái hóa. Những thay đổi này làm giảm khả năng nâng đỡ và vận động của cột sống, từ đó gây đau và cứng vùng thắt lưng.
Người bệnh thường cảm thấy đau hoặc cứng lưng sau khi ngủ dậy, ngồi lâu hoặc vận động trong thời gian dài. Tình trạng thoái hóa cũng có thể kết hợp với gai cột sống hoặc hẹp ống sống và gây chèn ép thần kinh.
Loãng xương và tổn thương đốt sống
Người bị loãng xương có nguy cơ gãy hoặc xẹp đốt sống cao hơn, đặc biệt ở người lớn tuổi. Một chấn thương nhẹ hoặc thậm chí một động tác vận động bình thường cũng có thể gây tổn thương đốt sống ở người loãng xương nặng.
Cơn đau thường xuất hiện đột ngột và có thể kéo dài. Người bệnh cần được kiểm tra nếu đau lưng xuất hiện sau té ngã hoặc va chạm.
Một số bệnh lý khác
Không phải mọi trường hợp đau thắt lưng đều bắt nguồn từ cột sống. Sỏi thận, nhiễm trùng đường tiết niệu, một số bệnh lý phụ khoa hoặc bệnh lý vùng bụng cũng có thể gây đau ở khu vực lưng dưới.
Vì vậy, người bệnh không nên tự chẩn đoán nguyên nhân chỉ dựa vào vị trí đau. Việc thăm khám giúp bác sĩ phân biệt bệnh lý cơ xương khớp, cột sống với các nguyên nhân khác.
Điều trị và phòng ngừa đau thắt lưng
Phương pháp điều trịđau thắt lưng phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ tổn thương. Với những trường hợp đau do căng cơ hoặc vận động sai tư thế, bác sĩ có thể hướng dẫn người bệnh nghỉ ngơi tương đối, điều chỉnh hoạt động, sử dụng thuốc phù hợp và tập phục hồi chức năng.
- Vật lý trị liệu có thể giúp giảm đau, cải thiện khả năng vận động và tăng sức mạnh của nhóm cơ hỗ trợ cột sống. Các bài tập phù hợp cần được lựa chọn dựa trên tình trạng của từng người, đặc biệt khi người bệnh có thoát vị đĩa đệm hoặc bệnh lý cột sống.
- Trong trường hợp đau thắt lưng do thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống hoặc chèn ép thần kinh nghiêm trọng, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ tổn thương trước khi lựa chọn phương pháp điều trị. Một số người có thể đáp ứng với điều trị bảo tồn, trong khi trường hợp có biến chứng thần kinh hoặc không đáp ứng điều trị có thể cần can thiệp chuyên sâu hơn.
- Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài hoặc tự điều trị bằng các phương pháp chưa được kiểm chứng. Việc điều trị không đúng nguyên nhân có thể khiến bệnh kéo dài hoặc che lấp các dấu hiệu quan trọng.
- Để phòng ngừa đau thắt lưng, mỗi người nên duy trì cân nặng hợp lý, tập luyện thường xuyên và hạn chế ngồi một tư thế trong thời gian dài. Người làm việc văn phòng nên điều chỉnh bàn ghế phù hợp và đứng lên vận động sau những khoảng thời gian ngồi lâu.
- Khi nâng vật nặng, người bệnh nên khuỵu gối, giữ vật gần cơ thể và sử dụng lực từ chân thay vì cúi gập lưng. Các bài tập tăng cường cơ bụng, cơ lưng và cải thiện độ linh hoạt cũng có thể giúp nâng đỡ cột sống tốt hơn.
- Đối với người từng bị đau thắt lưng hoặc có bệnh lý cột sống, việc tái khám theo lịch hẹn giúp theo dõi tiến triển và điều chỉnh phương pháp điều trị khi cần thiết.
Đau thắt lưng có thể chỉ là hậu quả của căng cơ hoặc sai tư thế, nhưng cũng có thể liên quan đến thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống và chèn ép thần kinh. Vì vậy, người bệnh không nên chủ quan nếu cơn đau kéo dài, tái phát hoặc xuất hiện các triệu chứng bất thường.
Để được chẩn đoán chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, người bệnh nên đến thăm khám cùng bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý chẩn đoán hoặc điều trị tại nhà để tránh bỏ sót bệnh và làm chậm thời điểm điều trị.
TạiBệnh viện Thiện Hạnh, người bệnh có thể được thăm khám và đánh giá các vấn đề cơ xương khớp, cột sống và thần kinh. Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa kinh nghiệm cùng hệ thống chẩn đoán hình ảnh, bệnh viện có thể chẩn đoán nguyên nhân và xây dựng hướng điều trị phù hợp với từng trường hợp.
Chủ động thăm khám khi xuất hiệnđau thắt lưng bất thường giúp người bệnh phát hiện sớm bệnh lý tiềm ẩn, điều trị đúng nguyên nhân và hạn chế nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến khả năng vận động, chất lượng cuộc sống.
Xem thêm:Phẫu thuật cột sống cho bệnh nhân lớn tuổi, nhiều bệnh nền