Dấu hiệu thoát vị đĩa đệm có thể biểu hiện khác nhau tùy vị trí đĩa đệm bị tổn thương và mức độ chèn ép dây thần kinh. Có người chỉ cảm thấy đau âm ỉ ở cổ hoặc thắt lưng, trong khi trường hợp nặng có thể đau lan xuống tay chân, tê bì, yếu cơ và ảnh hưởng khả năng vận động. Nhận biết sớm các triệu chứng giúp người bệnh chủ động thăm khám, xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Thoát vị đĩa đệm là gì? Vì sao gây đau và tê?
Đĩa đệm nằm giữa các đốt sống, có tác dụng giảm áp lực và hỗ trợ cột sống vận động linh hoạt. Mỗi đĩa đệm gồm phần nhân nhầy bên trong và vòng sợi bao quanh bên ngoài. Khi vòng sợi bị tổn thương, phần nhân nhầy có thể thoát ra ngoài và chèn ép vào rễ thần kinh hoặc các cấu trúc lân cận. Đây là tình trạng thoát vị đĩa đệm.
Thoát vị có thể xảy ra ở nhiều vị trí nhưng thường gặp ở vùng cột sống thắt lưng và cột sống cổ. Vị trí tổn thương quyết định phần cơ thể xuất hiện triệu chứng.
Dấu hiệu thoát vị đĩa đệm không phải lúc nào cũng gây đau. Một số người có hình ảnh thoát vị trên phim chụp nhưng gần như không có triệu chứng. Ngược lại, nếu khối thoát vị chèn ép rễ thần kinh, người bệnh có thể xuất hiện đau, tê, yếu cơ hoặc hạn chế vận động.
Các yếu tố như tuổi tác, quá trình thoái hóa tự nhiên của đĩa đệm, nâng vật nặng sai tư thế, vận động quá sức, chấn thương hoặc thừa cân có thể làm tăng nguy cơ gặp tình trạng này.
5 Dấu hiệu thoát vị đĩa đệm thường gặp
Dấu hiệu thoát vị đĩa đệm phụ thuộc vào vị trí và mức độ chèn ép. Một số biểu hiện thường gặp có thể giúp người bệnh nhận biết sớm tình trạng bất thường.
Đau cổ hoặc đau lưng
Đau là một trong những triệu chứng phổ biến. Nếu thoát vị ở cột sống cổ, người bệnh có thể đau vùng cổ, vai gáy và có cảm giác đau lan xuống cánh tay.Trong trường hợp thoát vị cột sống thắt lưng, đau thường xuất hiện ở vùng lưng dưới và có thể lan xuống mông, đùi, cẳng chân hoặc bàn chân.Cơn đau có thể âm ỉ hoặc dữ dội, đôi khi tăng lên khi ho, hắt hơi, cúi người, xoay người hoặc thực hiện các động tác tạo áp lực lên cột sống.
Đau lan theo đường đi của dây thần kinh
Đây là biểu hiện khá đặc trưng khi rễ thần kinh bị chèn ép. Thay vì chỉ đau tại vùng cột sống, cảm giác đau có thể lan theo đường đi của dây thần kinh.Thoát vị ở vùng thắt lưng có thể gây đau từ lưng xuống mông và chân. Người bệnh có thể cảm thấy đau nhói, bỏng rát hoặc như điện giật.Thoát vị vùng cổ có thể gây đau từ cổ xuống vai, cánh tay và bàn tay tùy vào rễ thần kinh bị ảnh hưởng.
Tê bì, châm chích
Khi dây thần kinh bị chèn ép, người bệnh có thể xuất hiện cảm giác tê, kiến bò hoặc châm chích. Vùng tê thường tương ứng với khu vực mà dây thần kinh bị ảnh hưởng.Triệu chứng có thể xuất hiện liên tục hoặc từng lúc và đôi khi tăng lên khi duy trì một tư thế trong thời gian dài.Nếu tê bì ngày càng lan rộng, kéo dài hoặc đi kèm yếu cơ, người bệnh nên đến bệnh viện thăm khám thay vì tự điều trị.
Yếu cơ
Chèn ép thần kinh kéo dài hoặc mức độ nặng có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động của cơ. Người bệnh có thể cảm thấy tay hoặc chân yếu hơn bình thường, khó nâng đồ vật, khó đi bằng gót hoặc mũi chân.Yếu cơ là dấu hiệu thoát vị đĩa đệm cần được đánh giá sớm vì có thể cho thấy dây thần kinh đang bị ảnh hưởng đáng kể.
Hạn chế vận động
Đau, co cứng cơ và tổn thương thần kinh có thể khiến người bệnh khó cúi, xoay cổ, đứng lên hoặc đi lại. Một số người có xu hướng hạn chế vận động vì sợ đau, từ đó làm cơ bắp yếu hơn và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
Dấu hiệu nào cho thấy thoát vị đĩa đệm cần được khám sớm?
Không phải mọi trường hợp đau lưng hoặc đau cổ đều do thoát vị đĩa đệm. Nhiều bệnh lý cơ xương khớp khác cũng có thể gây triệu chứng tương tự. Vì vậy, nếu cơn đau kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, người bệnh nên nên đi thăm khám sớm để bác sĩ xác định nguyên nhân và có phương án can thiệp phù hợp.
Một số dấu hiệu đặc biệt cần chú ý gồm:
- Đau cổ hoặc đau lưng kéo dài, không cải thiện sau nghỉ ngơi.
- Đau lan từ lưng xuống chân hoặc từ cổ xuống tay.
- Tê bì kéo dài ở tay, chân hoặc các ngón.
- Yếu cơ, giảm sức cầm nắm hoặc khó vận động.
- Cơn đau ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt.
- Triệu chứng xuất hiện sau chấn thương hoặc nâng vật nặng.
- Khả năng đi lại hoặc giữ thăng bằng bị ảnh hưởng.
Đặc biệt, nếu người bệnh bị đau lưng kèm tê vùng quanh hậu môn, mất kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện, yếu chân tiến triển nhanh, cần đến cơ sở y tế ngay. Đây có thể là dấu hiệu thoát vị đĩa đệm bị chèn ép thần kinh nghiêm trọng cần được xử trí khẩn cấp.
Người bệnh không nên cố chịu đau hoặc tự ý kéo giãn, nắn chỉnh cột sống khi chưa được đánh giá nguyên nhân.
Chẩn đoán và điều trị khi có dấu hiệu thoát vị đĩa đệm như thế nào?
Để xác định nguyên nhân gây nên thoát vị đĩa đệm, bác sĩ sẽ hỏi về triệu chứng, tiền sử bệnh và kiểm tra khả năng vận động, sức cơ, phản xạ cũng như cảm giác của người bệnh.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang để đánh giá cấu trúc xương và loại trừ một số nguyên nhân khác. MRI có thể cung cấp hình ảnh chi tiết hơn về đĩa đệm, tủy sống và rễ thần kinh, giúp xác định vị trí cũng như mức độ thoát vị.
Không phải người bệnh nào có hình ảnh thoát vị trên MRI cũng cần phẫu thuật. Điều trị phụ thuộc vào mức độ triệu chứng, tình trạng thần kinh và khả năng đáp ứng với các phương pháp bảo tồn.
Với những trường hợp chưa có dấu hiệu chèn ép thần kinh nghiêm trọng, bác sĩ có thể hướng dẫn nghỉ ngơi tương đối, điều chỉnh hoạt động, tập phục hồi chức năng và sử dụng thuốc phù hợp khi cần.
Vật lý trị liệu và các bài tập phục hồi có thể giúp cải thiện khả năng vận động, tăng sức mạnh cơ và hỗ trợ ổn định cột sống. Người bệnh cần thực hiện dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế, tránh tự tập các động tác mạnh khi đang đau cấp.
Phẫu thuật thường chỉ được cân nhắc trong một số trường hợp như chèn ép thần kinh nghiêm trọng, yếu cơ tiến triển, hội chứng chèn ép thần kinh cấp tính hoặc các triệu chứng kéo dài không đáp ứng với điều trị bảo tồn.
Nhận biếtdấu hiệu thoát vị đĩa đệm giúp người bệnh không bỏ qua những triệu chứng cảnh báo như đau lan theo đường đi của thần kinh, tê bì hoặc yếu cơ. Tuy nhiên, các biểu hiện này cũng có thể gặp trong nhiều bệnh lý cột sống và thần kinh khác, vì vậy không nên tự chẩn đoán chỉ dựa trên triệu chứng.
Khi đau cổ, đau lưng kéo dài hoặc xuất hiện tê, yếu tay chân, người bệnh nên đi khám để xác định chính xác nguyên nhân. Điều trị sớm và đúng hướng có thể giúp kiểm soát triệu chứng, duy trì khả năng vận động và hạn chế nguy cơ biến chứng.
Tại khu vực Tây Nguyên, người dân có thể đếnBệnh viện Thiện Hạnh để được thăm khám khi có các triệu chứng nghi ngờ thoát vị đĩa đệm. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng cụ thể và tư vấn hướng điều trị phù hợp với từng người bệnh.
Xem thêm:Mổ vi phẫu thoát vị đĩa đệm