Đột quỵ là một trong những nguyên nhân gây tử vong và tàn tật hàng đầu trên thế giới. Điều đáng lo ngại là bệnh thường khởi phát rất nhanh, chỉ trong vài phút đã có thể gây tổn thương não nghiêm trọng nếu không được xử trí đúng cách. Vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ không chỉ giúp tăng cơ hội cứu sống người bệnh mà còn hạn chế đáng kể nguy cơ để lại di chứng lâu dài.
Đột quỵ là gì?
Dấu hiệu đột quỵ thường xuất hiện khi não không còn được cung cấp đủ máu và oxy do mạch máu não bị tắc nghẽn hoặc bị vỡ. Khi đó, các tế bào não nhanh chóng bị tổn thương và chết đi nếu không được cấp cứu trong thời gian ngắn. Đây là tình trạng cấp cứu y khoa cần được xử trí càng sớm càng tốt.
Đột quỵ còn được gọi là tai biến mạch máu não. Bệnh có thể xảy ra ở bất kỳ ai nhưng phổ biến hơn ở người lớn tuổi, người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc có tiền sử bệnh tim mạch. Nếu người bệnh được đưa đến cơ sở y tế trong “thời gian vàng”, khả năng hồi phục sẽ cao hơn rất nhiều.
Các dấu hiệu đột quỵ thường gặp
Đột quỵ thường xảy ra đột ngột và ít có dấu hiệu đột quỵ báo trước trong thời gian dài. Tuy nhiên, cơ thể vẫn có nhữngdấu hiệu đột quỵ điển hình mà mọi người cần ghi nhớ.
Méo miệng, khuôn mặt mất cân đối
Đây là dấu hiệu rất thường gặp. Người bệnh có thể bị lệch miệng, nhân trung lệch hoặc một bên mặt chảy xệ. Khi yêu cầu cười hoặc nói chuyện, sự mất cân đối sẽ biểu hiện rõ hơn.
Yếu hoặc tê một bên tay chân
Người bệnh có cảm giác tê bì, yếu hoặc mất khả năng cử động ở một bên cơ thể. Một số trường hợp không thể nâng đồng thời hai tay hoặc cầm nắm đồ vật như bình thường.
Nói khó hoặc không nói được
Đột quỵ có thể làm ảnh hưởng đến vùng não kiểm soát ngôn ngữ. Người bệnh nói ngọng, phát âm không rõ, khó diễn đạt ý muốn hoặc hoàn toàn không thể nói dù vẫn tỉnh táo cũng là dấu hiệu đột quỵ.
Rối loạn thị lực
Một số người đột ngột nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực ở một hoặc cả hai mắt. Triệu chứng này dễ bị nhầm với các bệnh lý về mắt nên thường bị bỏ qua.
Đau đầu dữ dội
Cơn đau đầu xuất hiện đột ngột, dữ dội, khác hoàn toàn với những cơn đau đầu thông thường. Người bệnh có thể kèm theo buồn nôn, nôn hoặc chóng mặt.
Rối loạn ý thức, nhận thức
Người bệnh trở nên lú lẫn, mất định hướng, khó hiểu lời nói của người khác hoặc giảm khả năng ghi nhớ. Trường hợp nặng có thể rơi vào hôn mê.
Mất thăng bằng
Đột nhiên mất khả năng giữ thăng bằng, đi loạng choạng, chóng mặt dữ dội hoặc ngã không rõ nguyên nhân cũng có thể là biểu hiện của đột quỵ.
Các loại đột quỵ thường gặp
Đột quỵ được chia thành hai nhóm chính.
- Đột quỵ thiếu máu não cục bộ là dạng phổ biến, chiếm khoảng 80–85% tổng số ca bệnh. Nguyên nhân là do cục máu đông hoặc mảng xơ vữa làm tắc động mạch nuôi não.
- Đột quỵ xuất huyết não xảy ra khi mạch máu trong não bị vỡ khiến máu tràn vào nhu mô não, các khoang ở não, gây tăng áp lực nội sọ và tổn thương não nhanh chóng.
Ngoài ra, cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) là dấu hiệu cảnh báo quan trọng về nguy cơ đột quỵ
Hướng dẫn sơ cứu khi phát hiện người bị đột quỵ
Ngay khi nghi ngờ người bệnh có dấu hiệu đột quỵ, cần gọi cấp cứu càng sớm càng tốt và ghi nhớ thời điểm xuất hiện triệu chứng đầu tiên.
Đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn nếu có nôn ói để tránh sặc đường thở. Nới lỏng quần áo, giữ đường thở thông thoáng và theo dõi ý thức của người bệnh trong lúc chờ nhân viên y tế.
Tuyệt đối không tự ý cho người bệnh ăn uống, uống thuốc hạ huyết áp, thuốc chống đông hoặc áp dụng các biện pháp dân gian như cạo gió, chích máu đầu ngón tay hay bấm huyệt vì có thể làm tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.
Nếu có thể, hãy đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ trong thời gian sớm nhất để tận dụng “thời gian vàng” điều trị.
Đột quỵ là tình trạng cấp cứu nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể giảm thiểu nguy cơ nếu được phát hiện và xử trí kịp thời. Việc nhận biết sớm các triệu chứng, cấp cứu đúng cách và chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe não bộ cũng như hạn chế các di chứng lâu dài.
Nếu bạn hoặc người thân thuộc nhóm nguy cơ cao như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc từng có tiền sử bệnh tim mạch, hãy chủ động khám sức khỏe định kỳ tạiBệnh viện đa khoa Thiện Hạnh. Với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại, bệnh viện hỗ trợ tầm soát các yếu tố nguy cơ, chẩn đoán sớm và điều trị hiệu quả các bệnh lý tim mạch, thần kinh, giúp giảm nguy cơ xảy radấu hiệu đột quỵ và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Xem thêm: Khám tầm soát nguy cơ đột quỵ tim | Chủ động phòng ngừa trước khi quá muộn!