Bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm hiện nay, với tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối một khi người bệnh lên cơn dại. Tuy nhiên, bệnh dại có thể phòng ngừa được nếu người dân biết cách sơ cứu đúng và tiêm phòng kịp thời.
Sự nguy hiểm của bệnh dại
Bệnh dại nguy hiểm không chỉ vì hậu quả nghiêm trọng mà còn bởi cách thức virus tác động lên cơ thể và diễn tiến khó lường của bệnh. Dưới đây là những lý do khiến bệnh dại luôn được xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm đáng lo ngại.
Virus dại tấn công hệ thần kinh trung ương
Khác với nhiều loại virus gây bệnh thông thường, virus dại có xu hướng tấn công vào mô thần kinh. Ngay sau khi xâm nhập vào cơ thể qua vết cắn hoặc vết cào, virus di chuyển dọc theo các dây thần kinh để tiến lên não bộ. Quá trình này diễn ra âm thầm với tốc độchậm nhưng lại là mối đe dọa thực sự đối với hệ thần kinh trung ương.
Chưa có thuốc điều trị đặc hiệu
Khi các triệu chứng đầu tiên của bệnh dại xuất hiện như sợ nước, sợ gió, co giật, tê liệt; y học hiện đại gần như không còn khả năng can thiệp. Ở giai đoạn này, tỷ lệ tử vong của người bệnh rất cao.
Thời gian ủ bệnh khó lường
Thời gian từ lúc bị động vật cắn đến khi phát bệnh có thể chỉ vài ngày nhưng cũng có thể kéo dài đến vài tháng, tùy từng vào vị trí và mức độ nghiêm trọng của vết thương. Vết cắn càng gần vùng tập trung nhiều dây thần kinh như đầu, mặt, cổ thì thời gian ủ bệnh càng ngắn và bệnh càng tiến triển nhanh.
Hướng dẫn sơ cứu khi bị động vật cắn
Xử trí đúng ngay tại thời điểm bị cắn, cào là bước đầu tiên và cũng là yếu tố quyết định giúp giảm nguy cơ nhiễm virus dại trước khi đến cơ sở y tế. Dưới đây là các bước sơ cứu cần thực hiện:
- Rửa vết thương: Ngay lập tức rửa vết thương dưới vòi nước chảy mạnh kết hợp với xà phòng, thực hiện liên tục trong tối thiểu 15 phút. Nếu không có xà phòng, có thể dùng tạm nước sạch để rửa vết thương.
- Sát khuẩn: Sau khi rửa sạch, sát trùng vết thương bằng cồn 70 độ hoặc cồn i-ốt (Povidone-iodine) để giảm thiểu lượng virus còn sót lại tại chỗ.
Người bệnh tuyệt đối không nặn máu hoặc chà xát mạnh vì có thể làm tổn thương lan rộng thêm. Ngoài ra, không đắp các loại lá cây, thuốc Nam hay thuốc gia truyền lên vết thương vì dễ gây nhiễm trùng và tạo điều kiện cho virus xâm nhập sâu hơn.
Sau khi sơ cứu tại chỗ, người bệnh cần nhanh chóng đến các trung tâm tiêm chủng để được bác sĩ thăm khám và chỉ định phác đồ dự phòng phù hợp.
Tầm quan trọng của vaccine và huyết thanh kháng dại
Nhiều người lầm tưởng chỉ cần tiêm vaccine là đủ để phòng bệnh dại, nhưng trong nhiều trường hợp, sự kết hợp giữa vaccine và huyết thanh kháng dại mới chính là giải pháp bảo vệ toàn diện, quyết định sự sống còn của người bệnh.
Vaccine phòng dại
Vaccine phòng dại là chế phẩm sinh học chứa virus dại đã được bất hoạt, do đó không thể gây bệnh dại cho người sử dụng. Vai trò của vaccine là kích thích hệ miễn dịch tự sản sinh ra kháng thể đặc hiệu, giúp bảo vệ cơ thể lâu dài trước virus dại. Việc tiêm đủ mũi theo đúng phác đồ là cách để xây dựng hệ miễn dịch vững chắc chống lại bệnh dại về sau.
Huyết thanh kháng dại
Huyết thanh kháng dại (Immunoglobulin) chứa các kháng thể có sẵn, có khả năng trung hòa virus dại ngay tại thời điểm virus xâm nhập vào cơ thể. Vì vaccine cần khoảng 7-12 ngày mới kích thích cơ thể tạo ra lượng kháng thể đủ để bảo vệ cơ thể trước sự ảnh hưởng của virus, nên việc tiêm huyết thanh lúc này đóng vai trò tạm thời tạo ra một hàng rào kháng thể tức thì để bao vây, tiêu diệt virus trong thời gian chờ cơ thể tự sinh ra kháng thể.
Huyết thanh kháng dại thường được chỉ định bắt buộc đối với các vết cắn nặng như vết cắn sâu, nhiều vết, hoặc cắn ở vùng đầu, mặt, cổ, bộ phận sinh dục, cũng như khi vết cắn do động vật đã xác định hoặc nghi ngờ mắc dại gây ra.
Phòng ngừa chủ động bệnh dại
Bên cạnh việc xử trí đúng cách khi đã bị cắn, cào, chủ động phòng ngừa từ trước vẫn là giải pháp tối ưu để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh dại cho cả gia đình.
- Tiêm phòng dại định kỳ cho thú nuôi: Khi thú cưng được tiêm phòng đầy đủ, nguy cơ chúng mang và lây truyền virus dại sang người sẽ giảm đáng kể, góp phần hạn chế nguồn lây trong cộng đồng.
- Không trì hoãn tiêm phòng bệnh dại: Sau khi bị động vật cắn, bạn nên đi tiêm phòng ngay lập tức thay vì chờ đợi để theo dõi tình trạng của con vật, làm lỡ thời gian can thiệp kịp thời.
Kết luận
Bệnh dại là căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, gần như không thể cứu chữa một khi các triệu chứng đã khởi phát và virus tấn công đến hệ thần kinh trung ương. Chính vì vậy, việc sơ cứu đúng cách ngay khi bị động vật cắn, cào và tiêm phòng kịp thời đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ tính mạng.
Nếu bạn hoặc người thân không may bị động vật cắn, cào, đừng chần chừ mà hãy nhanh chóng đến Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh để được các bác sĩ thăm khám và tư vấn phác đồ tiêm phòng phù hợp.
Xem thêm:Tiêm vắc xin tại BV Thiện Hạnh: An toàn – Hiệu quả – Nhanh chóng